Spis treści
Jak nadaje się numer
Numer PESEL jest nadawany z urzędu (art. 16 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności). Dla obywateli polskich mieszkających za granicą, którzy go nie mają, o nadanie numeru występuje organ wydający polski dokument tożsamości, czyli w praktyce konsul albo wojewoda przy wniosku o paszport (art. 17 ust. 1 pkt 3). Jeśli rodzina mieszka w Polsce, numer nadaje się też przy zameldowaniu dziecka.
Rodzice nie składają osobnego wniosku o PESEL. Numer jest potrzebny do wielu spraw w Polsce: opieki zdrowotnej, świadczeń, zapisów i dokumentów.
PESEL po surogacji
Zanim dziecko dostanie numer, potrzebny jest zwykle polski akt urodzenia. Prawo o aktach stanu cywilnego stanowi, że transkrypcja jest obowiązkowa, gdy obywatel polski ubiega się o numer PESEL albo polski dokument tożsamości (art. 104 ust. 5). Kolejność wygląda więc zwykle tak:
- akt urodzenia w kraju programu z apostille i tłumaczeniem,
- ustalenie ojcostwa, jeśli nie wynika z aktu, na przykład uznanie ojcostwa przed konsulem,
- transkrypcja aktu,
- wniosek o paszport, przy którym dziecko otrzymuje numer PESEL.
Obywatelstwo polskie dziecko nabywa z mocy prawa, gdy co najmniej jedno z rodziców jest obywatelem polskim (art. 14 pkt 1 ustawy o obywatelstwie polskim). Po surogacji wynika ono zwykle z ustalonego ojcostwa ojca intencyjnego.
Gdy procedura się przeciąga
Jeśli transkrypcja trwa, a dziecko musi wrócić do Polski, konsul może w szczególnie uzasadnionych przypadkach wydać paszport tymczasowy osobie bez numeru PESEL. Dzieci urodzone w USA albo w Kanadzie mają obywatelstwo kraju urodzenia i mogą wrócić na jego paszporcie, a polski numer uzyskać już w Polsce. W Gruzji czy w Grecji dziecko potrzebuje polskiego dokumentu podróży przed wyjazdem. Szczegóły opisujemy w poradniku paszport i PESEL dziecka.
To informacja, nie porada prawna. Przy trudnościach w urzędzie warto skorzystać z pomocy kancelarii z listy prawnicy.
Źródła
- Ustawa o ewidencji ludności, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 384 (ISAP), dostęp 2026-10-08
- Czym jest numer PESEL (gov.pl), dostęp 2026-10-08
- Ustawa o obywatelstwie polskim, tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1611 (ISAP), dostęp 2026-10-08
Najczęstsze pytania
Czy trzeba składać osobny wniosek o PESEL dla dziecka?
Zwykle nie. Numer nadaje się z urzędu przy wniosku o paszport albo przy zameldowaniu.
Czy PESEL można nadać bez transkrypcji aktu urodzenia?
W większości przypadków transkrypcja jest obowiązkowa przed nadaniem numeru obywatelowi polskiemu.