Surogacja w USA, ile kosztuje surogatka w USA i jak wrócić z dzieckiem do Polski

Stany Zjednoczone to kraj, w którym surogacja ma najdłuższą tradycję prawną i najbardziej przewidywalne procedury, ale też najwyższe koszty. Nie istnieje jedna ustawa federalna. O tym, czy umowa jest ważna, kto zostaje wpisany do aktu urodzenia i czy wynagrodzenie dla kobiety noszącej ciążę jest dopuszczalne, decyduje prawo stanu, w którym odbywa się poród. Dlatego pierwsze pytanie nie brzmi „czy w USA wolno”, tylko „w którym stanie i na jakich zasadach”.

Poniżej opisujemy stan prawny, koszty z rozbiciem na pozycje, kolejne etapy i to, co dzieje się z dokumentami dziecka po powrocie do Polski. Porównanie z innymi krajami znajdziecie w zestawieniu porównanie krajów surogacji.

Stan prawny surogacji w USA

Prawo rodzinne w USA należy do kompetencji stanów, więc każdy stan reguluje surogację osobno albo w ogóle jej nie reguluje. W praktyce stany dzielą się na trzy grupy.

Stany z pełną regulacją

Najczęściej wybierana przez rodziców z zagranicy jest Kalifornia. Kalifornijski Kodeks rodzinny (California Family Code, sekcje 7960 do 7962) określa, co musi zawierać umowa o surogację, wymaga, by obie strony miały niezależnych prawników, i pozwala sądowi wydać orzeczenie o rodzicielstwie jeszcze przed narodzinami dziecka. Umowa musi zostać podpisana i poświadczona przed rozpoczęciem procedur medycznych. Kalifornia nie uzależnia dostępu od stanu cywilnego, płci ani orientacji rodziców.

Podobne, szczegółowe przepisy mają między innymi stany, które przyjęły wzorcową ustawę o rodzicielstwie (Uniform Parentage Act z 2017 roku) w wersji obejmującej surogację, na przykład Waszyngton i Kolorado. Własne, szczegółowe przepisy ma też Nevada. Zakres i wymagania różnią się jednak w szczegółach, dlatego zawsze trzeba czytać prawo konkretnego stanu.

Michigan, zmiana z 2025 roku

Przez dziesięciolecia Michigan był jedynym stanem, który karał zawieranie odpłatnych umów o surogację, a takie umowy były nieważne. Ustawa Assisted Reproduction and Surrogacy Parentage Act, uchwalona w 2024 roku, weszła w życie w kwietniu 2025 roku. Znosi zakaz karny, pozwala zawierać wykonalne umowy z wynagrodzeniem i wprowadza procedurę sądowego ustalenia rodzicielstwa. Wymaga między innymi, by kobieta nosząca ciążę i rodzice intencyjni mieli co najmniej 21 lat, przeszli ocenę psychologiczną i mieli osobnych prawników. Ponieważ przepisy są nowe, praktyka sądów w Michigan dopiero się kształtuje.

Stany z ograniczeniami

W części stanów surogacja jest dopuszczalna tylko w wąskim zakresie, na przykład wyłącznie dla małżeństw albo bez wynagrodzenia, a w innych prawo milczy i wszystko zależy od praktyki sądu danego hrabstwa. Agencje dobierają stan porodu właśnie po to, by uniknąć tej niepewności. Jeśli program zakłada poród w stanie innym niż Kalifornia, poproście prawnika o pisemne wskazanie przepisu albo orzeczenia, na którym opiera się orzeczenie o rodzicielstwie.

Orzeczenie przedurodzeniowe

Kluczowy dokument w USA to orzeczenie o rodzicielstwie (pre-birth order albo judgment of parentage). Sąd stanowy stwierdza w nim, że prawnymi rodzicami dziecka są rodzice intencyjni, a kobieta nosząca ciążę i jej małżonek nie są rodzicami. Na tej podstawie szpital i stanowy urząd statystyczny wpisują do aktu urodzenia od razu rodziców intencyjnych. Dziecko urodzone w USA nabywa obywatelstwo amerykańskie z mocy konstytucji, niezależnie od obywatelstwa rodziców.

Z punktu widzenia prawa polskiego kluczowe są dwie rzeczy, o których piszemy niżej. Polska nie reguluje surogacji, a według art. 61⁹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego matką dziecka jest kobieta, która je urodziła. To zderzenie dwóch porządków prawnych jest głównym źródłem problemów po powrocie.

Kto może skorzystać

W stanach z pełną regulacją, takich jak Kalifornia, z programu mogą skorzystać wszystkie grupy rodziców intencyjnych, także cudzoziemcy:

• małżeństwo kobiety i mężczyzny,
• para kobiety i mężczyzny bez ślubu,
• para dwóch mężczyzn,
• para dwóch kobiet,
• kobieta samotna,
• mężczyzna samotny.

Prawo amerykańskie zwykle nie wymaga wskazania medycznego po stronie rodziców. Kliniki stosują jednak własne kryteria medyczne, na przykład dotyczące wieku i jakości zarodków, a agencje własne wymagania wobec kobiet noszących ciążę (wiek, wcześniejszy poród, badania psychologiczne). Pary jednopłciowe i osoby samotne powinny szczególnie dokładnie przeanalizować etap powrotu do Polski, bo tam ryzyko odmowy transkrypcji jest największe.

Ile kosztuje surogacja w USA

Pełny program dla rodziców z zagranicy kosztuje zwykle od 130 000 do 220 000 USD, czyli orientacyjnie od 481 000 do 814 000 zł po kursie 3,70 zł za dolar. To najwyższy poziom spośród krajów, które opisujemy. Szerszy kontekst cenowy znajdziecie w przewodniku koszty surogacji.

Najważniejsze pozycje:

• Agencja. Dopasowanie, koordynacja całego procesu, kontakt z kliniką i prawnikami. Opłata zwykle płatna w ratach.
• Wynagrodzenie i wydatki kobiety noszącej ciążę. Największa pozycja. Obejmuje wynagrodzenie bazowe oraz zwrot wydatków (dojazdy, utracone zarobki, odzież ciążowa, opieka nad dziećmi). Kwota rośnie przy ciąży mnogiej i cesarskim cięciu.
• Klinika in vitro. Stymulacja, pobranie komórek, laboratorium, badania genetyczne zarodków i transfer. Jeśli potrzebna jest dawczyni komórek jajowych, koszt rośnie.
• Ubezpieczenie ciąży i porodu. Opieka medyczna w USA jest bardzo droga, a polisa dla ciąży z surogacji to osobna, często kosztowna pozycja. Brak dobrego ubezpieczenia to największe ryzyko finansowe programu.
• Prawnicy i orzeczenie rodzicielstwa. Osobni prawnicy dla obu stron, umowa, postępowanie sądowe.
• Podróże i pobyt. Przelot, kilka tygodni pobytu po porodzie w oczekiwaniu na dokumenty dziecka.
• Dokumenty w Polsce. Tłumaczenia przysięgłe, apostille, transkrypcja i ewentualne postępowania sądowe.

Widełki są orientacyjne i pochodzą z publicznych cenników oraz opracowań branżowych. Kurs dolara zmienia się, a część kosztów (zwłaszcza medycznych) zależy od przebiegu ciąży. Własny wariant policzycie w kalkulatorze kosztów surogacji.

Etapy i czas trwania

Cały proces trwa zwykle od 15 do 24 miesięcy, licząc od pierwszej konsultacji do powrotu z dzieckiem do Polski.

1. Konsultacje i wybór agencji oraz kliniki (1 do 2 miesięcy). Rozmowy, sprawdzenie licencji i umów, wstępna wycena.
2. Badania i przygotowanie zarodków (2 do 4 miesięcy). Stymulacja, pobranie komórek albo wybór dawczyni, zapłodnienie, badania genetyczne, mrożenie zarodków.
3. Dopasowanie z kobietą noszącą ciążę (1 do 6 miesięcy). Agencja prowadzi kwalifikację medyczną i psychologiczną, a strony poznają się przed decyzją.
4. Umowa i prawnicy (1 do 2 miesięcy). Negocjacja umowy przez dwóch niezależnych prawników, ubezpieczenie, depozyt środków u niezależnego powiernika.
5. Transfer zarodka i potwierdzenie ciąży (1 do 3 miesięcy, czasem kilka prób).
6. Ciąża i orzeczenie przedurodzeniowe (około 9 miesięcy). W drugim trymestrze prawnik składa wniosek o orzeczenie rodzicielstwa.
7. Poród, akt urodzenia i paszport amerykański dziecka (2 do 6 tygodni). Akt urodzenia z rodzicami intencyjnymi, apostille, paszport USA.
8. Powrót i sprawy w Polsce (od kilku tygodni do wielu miesięcy). Transkrypcja, PESEL, polski paszport.

Dokumenty po powrocie do Polski

To najważniejszy i najczęściej niedoszacowany etap. Dziecko ma amerykański akt urodzenia i amerykańskie obywatelstwo. Jeśli przynajmniej jedno z rodziców jest obywatelem polskim i polskie prawo uzna je za rodzica, dziecko jest też obywatelem polskim z urodzenia (art. 14 ustawy o obywatelstwie polskim).

Akt urodzenia i apostille. USA są stroną konwencji haskiej znoszącej legalizację, więc zamiast legalizacji konsularnej wystarczy apostille wydane przez sekretarza stanu (Secretary of State) stanu urodzenia. Apostille dotyczy odpisu aktu urodzenia, a w razie potrzeby także orzeczenia sądu.

Tłumaczenie przysięgłe. Akt urodzenia i orzeczenie trzeba przetłumaczyć na język polski. Tłumaczenie może wykonać tłumacz przysięgły w Polsce albo konsul.

Transkrypcja w USC. Polski akt urodzenia powstaje przez transkrypcję, czyli wierne przeniesienie treści aktu zagranicznego do polskiego rejestru stanu cywilnego. Transkrypcja jest warunkiem nadania numeru PESEL, a bez PESEL nie wydacie polskiego paszportu. Kierownik USC odmawia transkrypcji, jeśli uzna, że byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej (art. 107 Prawa o aktach stanu cywilnego). Uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2019 roku (sygn. II OPS 1/19) przesądziła, że nie można transkrybować aktu, w którym rodzicami są dwie osoby tej samej płci. Przy parach kobiety i mężczyzny praktyka urzędów jest różna: problem pojawia się, gdy z dokumentów wynika, że matka wpisana do aktu nie urodziła dziecka. Szczegóły opisujemy w przewodniku transkrypcja aktu urodzenia.

Ustalenie rodzicielstwa. Gdy transkrypcja jest niemożliwa albo akt polski nie odzwierciedla stanu z aktu amerykańskiego, pozostają drogi sądowe i administracyjne w Polsce, na przykład uznanie ojcostwa przez ojca genetycznego i przysposobienie dziecka przez drugiego rodzica, jeśli prawo na to pozwala. To postępowania, które wymagają prawnika. Omawiamy je w tekście ustalenie rodzicielstwa po surogacji.

PESEL i paszport. Po transkrypcji USC nadaje numer PESEL, a dopiero potem można złożyć wniosek o polski paszport. Do czasu załatwienia polskich dokumentów dziecko może podróżować na paszporcie amerykańskim. Trybunał Sprawiedliwości UE w postanowieniu z 24 czerwca 2022 roku (sprawa C-2/21) wskazał, że brak transkrypcji nie może być podstawą odmowy wydania dokumentu tożsamości dziecku, które jest obywatelem Unii. Więcej w tekście paszport i PESEL dziecka.

Obywatelstwo amerykańskie. Warto pamiętać, że obywatel USA podlega amerykańskim obowiązkom podatkowym niezależnie od miejsca zamieszkania. To nie przeszkoda, ale sprawa do omówienia z doradcą.

Jak wybrać klinikę lub agencję w USA

Rynek amerykański jest dojrzały, ale to nie znaczy, że każda agencja działa uczciwie. Przed podpisaniem umowy sprawdźcie:

• Licencję i rejestrację agencji w stanie, w którym działa, oraz to, czy agencja ma doświadczenie z rodzicami spoza USA.
• Rachunek powierniczy (escrow). Środki na wynagrodzenie i wydatki kobiety noszącej ciążę powinien przechowywać niezależny podmiot, a nie sama agencja. Poproście o nazwę powiernika i wzór umowy depozytu.
• Wzór umowy i podział ryzyka. Kto płaci, gdy transfer się nie uda, gdy dojdzie do ciąży mnogiej, powikłań albo przedwczesnego porodu.
• Polisę ubezpieczeniową. Nazwa ubezpieczyciela, zakres, wyłączenia, limit dla noworodka na oddziale intensywnej terapii.
• Wyniki kliniki in vitro w publicznych raportach skuteczności oraz akredytacje laboratorium.
• Niezależnego prawnika dla Was, niepowiązanego kapitałowo z agencją.

Profile podmiotów z USA i sposób ich sprawdzania znajdziecie w katalogu kliniki surogacji w USA. Opis tego, co sprawdzamy przy weryfikacji i co oznaczają statusy profili, jest na stronie weryfikacja kliniki surogacji.

Ryzyka i na co uważać

• Stan porodu. Umowa i orzeczenie muszą opierać się na prawie stanu, w którym rodzi się dziecko. Przeniesienie porodu do innego stanu, na przykład z powodu przedwczesnego porodu w trakcie podróży, może skomplikować sprawę.
• Koszty medyczne poza ubezpieczeniem. Pobyt noworodka na intensywnej terapii potrafi kosztować dziesiątki tysięcy dolarów. Sprawdźcie limity polisy.
• Kurs walut. Program rozłożony na dwa lata przy kursie dolara zmiennym o kilka procent zmienia budżet o dziesiątki tysięcy złotych.
• Polska po powrocie. Ryzyko odmowy transkrypcji jest realne, zwłaszcza dla par jednopłciowych i osób samotnych. Zaplanujcie budżet i czas na postępowania w Polsce.
• Prawo polskie. Polska nie reguluje surogacji, a umowa o surogację nie jest w Polsce wykonalna. Organizowanie takich umów w Polsce dla korzyści majątkowej może rodzić ryzyko odpowiedzialności karnej (art. 211a Kodeksu karnego dotyczy organizowania adopcji wbrew ustawie). Wszystkie umowy zawierajcie z podmiotami działającymi legalnie w swoim kraju i pod tamtejszym prawem.

Zastrzeżenie

To informacja, nie porada prawna. Przed decyzją skonsultuj sprawę z prawnikiem prawa rodzinnego i międzynarodowego. Kancelarie, które zajmują się transkrypcją i ustaleniem rodzicielstwa, znajdziecie w katalogu prawnik do spraw surogacji.

Źródła

• California Family Code, sekcja 7962, umowy o surogację, dostęp 2026-10-08
• Michigan Legislature, ustawodawstwo stanu Michigan, dostęp 2026-10-08
• U.S. Department of State, Assisted Reproductive Technology Abroad, dostęp 2026-10-08
• HCCH, konwencja apostille, lista państw, dostęp 2026-10-08
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ISAP, dostęp 2026-10-08
• Prawo o aktach stanu cywilnego, ISAP, dostęp 2026-10-08
• Ustawa o obywatelstwie polskim, ISAP, dostęp 2026-10-08
• Uchwała NSA z 2 grudnia 2019, II OPS 1/19, CBOSA, dostęp 2026-10-08
• Rzecznik Praw Obywatelskich, postanowienie TSUE C-2/21, dostęp 2026-10-08
• Ambasada RP w Waszyngtonie i konsulaty w USA, dostęp 2026-10-08

Najczęstsze pytania

Czy para jednopłciowa może skorzystać z surogacji w USA?

Tak. W stanach z pełną regulacją, takich jak Kalifornia, prawo nie uzależnia dostępu od płci ani orientacji rodziców, a sąd wpisuje obu rodziców do orzeczenia i aktu urodzenia. Problem pojawia się w Polsce, gdzie po uchwale NSA II OPS 1/19 transkrypcja aktu z dwojgiem rodziców tej samej płci jest odmawiana.

Ile trwa surogacja w USA?

Zwykle od 15 do 24 miesięcy od pierwszej konsultacji do powrotu z dzieckiem. Najdłużej trwa zwykle dopasowanie z kobietą noszącą ciążę i sama ciąża.

Ile kosztuje surogacja w USA?

Pełny program kosztuje zwykle od 130 000 do 220 000 USD, czyli orientacyjnie od 481 000 do 814 000 zł. Największe pozycje to wynagrodzenie i wydatki kobiety noszącej ciążę, agencja oraz ubezpieczenie.

Czy dziecko dostanie polski akt urodzenia?

Polski akt powstaje przez transkrypcję amerykańskiego aktu w USC. Urząd może jej odmówić, jeśli uzna treść aktu za sprzeczną z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego. Wtedy potrzebne są postępowania w Polsce, na przykład uznanie ojcostwa, najlepiej z pomocą prawnika.

Czy dziecko urodzone w USA ma obywatelstwo amerykańskie?

Tak, dziecko urodzone na terytorium USA nabywa obywatelstwo amerykańskie z urodzenia. Jeśli jedno z rodziców jest Polakiem i polskie prawo uznaje je za rodzica, dziecko ma też obywatelstwo polskie.

Czy w Michigan surogacja jest nadal zakazana?

Nie. Od kwietnia 2025 roku obowiązuje ustawa Assisted Reproduction and Surrogacy Parentage Act, która zniosła zakaz karny i pozwala zawierać wykonalne umowy z wynagrodzeniem. Ponieważ przepisy są nowe, praktyka sądów dopiero się kształtuje.