Surogacja w Kazachstanie, co zmieniło się w prawie i czy para z Polski może jeszcze skorzystać

Kazachstan był w ostatnich latach jednym z krajów, które agencje polecały parom z Europy jako tańszą alternatywę dla Gruzji i Ukrainy. Surogacja komercyjna była tu uregulowana w ustawie, umowę zawierano u notariusza, a rodzice intencyjni byli wpisywani do aktu urodzenia. W lipcu 2026 roku ustawodawca zmienił jednak zasadę kluczową dla cudzoziemców. Ten przewodnik opisuje, jak wyglądało prawo do tej pory, co dokładnie się zmieniło i co to oznacza dla osób z Polski, które rozważają ten kraj albo są już w trakcie programu.

Stan prawny surogacji w Kazachstanie

Kodeks o małżeństwie (związku małżeńskim) i rodzinie

Podstawą jest Kodeks Republiki Kazachstanu o małżeństwie (związku małżeńskim) i rodzinie z 26 grudnia 2011 roku (nr 518-IV). Osobny rozdział tego kodeksu, zaczynający się od art. 54, reguluje umowę o macierzyństwo zastępcze: jej pisemną formę z poświadczeniem notarialnym, prawa i obowiązki stron, wymagania wobec kobiety noszącej ciążę oraz zasady ustalenia pochodzenia dziecka. Dziecko urodzone na podstawie takiej umowy jest rejestrowane jako dziecko zamawiających.

Kodeks o zdrowiu narodu i systemie ochrony zdrowia

Drugim aktem jest Kodeks o zdrowiu narodu i systemie ochrony zdrowia z 7 lipca 2020 roku (nr 360-VI). Art. 146 tego kodeksu definiuje wspomagane metody i technologie rozrodu, wprost obejmując nimi macierzyństwo zastępcze, i określa, kto ma do nich prawo. Szczegółowe zasady i warunki stosowania tych metod zawiera rozporządzenie ministra zdrowia zarejestrowane w państwowym rejestrze aktów normatywnych pod numerem 21816.

Nowelizacja z lipca 2026 roku

14 lipca 2026 roku prezydent Kazachstanu podpisał ustawę o zmianie niektórych aktów ustawodawczych w sprawach administracji państwowej i samorządu lokalnego. W jej treści znalazła się zmiana Kodeksu o małżeństwie i rodzinie: zamawiającymi usługę macierzyństwa zastępczego mogą być wyłącznie obywatele Republiki Kazachstanu pozostający w związku małżeńskim. Nowelizacja określa też obowiązki małżonków wobec kobiety noszącej ciążę, w tym pokrycie kosztów badań, procedur wspomaganego rozrodu i opieki medycznej w czasie ciąży i po porodzie.

Według opisów ustawy weszła ona w życie 26 lipca 2026 roku, z wyjątkiem niektórych przepisów. Nie udało nam się potwierdzić w oficjalnym tekście, czy przepis o surogacji jest jednym z tych wyjątków ani czy ustawa przewiduje przepisy przejściowe dla programów już rozpoczętych. Jako powód zmiany posłowie wskazywali ryzyko komercjalizacji, wyzysku kobiet i nielegalnych kanałów dawstwa oraz spory o rodzicielstwo i obywatelstwo w programach międzynarodowych.

Kto może skorzystać

Przed nowelizacją kliniki w Kazachstanie przyjmowały małżeństwa kobiety i mężczyzny, pary kobiety i mężczyzny bez ślubu oraz kobiety samotne, także z zagranicy. Pary jednopłciowe i samotni mężczyźni nie mieli dostępu do programów.

Po zmianie z lipca 2026 roku zamawiającym może być tylko małżeństwo obywateli Kazachstanu. Oznacza to, że:

• para z Polski bez kazachskiego obywatelstwa nie może zawrzeć nowej umowy o macierzyństwo zastępcze,
• kobieta samotna i para bez ślubu nie spełniają warunku nawet wtedy, gdy mają obywatelstwo Kazachstanu,
• sytuacja osób, które zawarły umowę przed zmianą, zależy od przepisów przejściowych, których treść trzeba sprawdzić z prawnikiem w Kazachstanie.

Jeśli ktoś proponuje Wam nowy program w Kazachstanie, na przykład przez fikcyjne obywatelstwo, małżeństwo albo „zamawiającego” podstawionego za Was, odmówcie. Umowa sprzeczna z prawem może skończyć się tym, że dziecko nie zostanie zarejestrowane na Waszą rzecz. Kraje, które pozostają otwarte dla cudzoziemców, opisujemy w przewodniku gdzie surogacja jest legalna.

Ile kosztowała surogacja w Kazachstanie

Pokazujemy koszty, bo pomagają porównać kraje i ocenić oferty, które nadal krążą w sieci. Programy dla cudzoziemców kosztowały zwykle od 40 000 do 65 000 USD, czyli orientacyjnie od 148 000 do 240 500 zł po kursie 3,70 zł za dolar.

Oferta w tym przedziale cenowym, która w październiku 2026 roku obiecuje nowy program dla pary z Polski, powinna być dla Was sygnałem ostrzegawczym. Porównanie z krajami nadal dostępnymi znajdziecie w przewodniku koszty surogacji i w zestawieniu porównanie krajów surogacji.

Etapy i czas trwania

Program w Kazachstanie trwał zwykle od 12 do 18 miesięcy. Jego etapy są ważne przede wszystkim dla osób, które rozpoczęły go przed zmianą prawa.

1. Konsultacja medyczna i wybór kliniki (1 do 2 miesięcy).
2. Umowa o macierzyństwo zastępcze u notariusza przed transferem zarodka (około 1 miesiąca).
3. Procedura in vitro i transfer (2 do 4 miesięcy), z co najmniej jednym przyjazdem rodziców.
4. Ciąża (około 9 miesięcy).
5. Poród, rejestracja w kazachskim urzędzie i apostille (2 do 6 tygodni).
6. Powrót i sprawy w Polsce (od kilku tygodni do wielu miesięcy).

Jeśli jesteście w trakcie programu, poproście klinikę o pisemne stanowisko, na jakiej podstawie prawnej dziecko zostanie zarejestrowane na Waszą rzecz po zmianie przepisów, i skonfrontujcie je z niezależnym prawnikiem w Kazachstanie.

Dokumenty po powrocie do Polski

Dla dzieci urodzonych w Kazachstanie droga do polskich dokumentów wygląda podobnie jak przy innych krajach, z jedną różnicą: kazachski akt urodzenia wskazuje rodziców intencyjnych, a polskie prawo uznaje za matkę kobietę, która urodziła dziecko (art. 61⁹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Akt urodzenia i apostille. Kazachstan jest stroną konwencji haskiej znoszącej wymóg legalizacji, więc wystarczy apostille na odpisie aktu urodzenia.

Tłumaczenie przysięgłe. Dokumenty w języku rosyjskim albo kazachskim trzeba przetłumaczyć na polski u tłumacza przysięgłego.

Transkrypcja w USC. Kierownik USC wpisuje zagraniczny akt do polskiego rejestru (art. 104 Prawa o aktach stanu cywilnego), ale odmawia, gdy uzna, że byłoby to sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego (art. 107). Uchwała siedmiu sędziów NSA z 2 grudnia 2019 roku (sygn. II OPS 1/19) dotyczyła aktu z dwiema matkami, jednak argument o porządku publicznym pojawia się też w sprawach surogacji. Szczegóły w przewodniku transkrypcja aktu urodzenia.

Ustalenie rodzicielstwa. Gdy transkrypcja zostanie odmówiona, pozostaje uznanie ojcostwa przez ojca genetycznego i przysposobienie dziecka przez drugiego rodzica albo postępowanie sądowe. Opisujemy to w tekście ustalenie rodzicielstwa po surogacji.

PESEL i paszport. PESEL nadawany jest po transkrypcji, a dopiero potem można złożyć wniosek o paszport. Trybunał Sprawiedliwości UE w postanowieniu z 24 czerwca 2022 roku (sprawa C-2/21) wskazał, że brak transkrypcji nie może blokować wydania dokumentu tożsamości dziecku, które jest obywatelem Unii. Na powrót do Polski potrzebny jest zwykle tymczasowy dokument z polskiego konsulatu. Więcej w tekście paszport i PESEL dziecka.

Jak wybrać klinikę lub agencję w Kazachstanie

Dla nowych programów cudzoziemców odpowiedź jest dziś krótka: legalnej drogi nie ma, więc żadna rzetelna klinika nie powinna Wam jej proponować. Jeśli jesteście w trakcie programu albo porównujecie oferty, zwróćcie uwagę na:

• Licencję medyczną kliniki i jej wpis do kazachskiego rejestru podmiotów.
• Pisemne stanowisko co do nowelizacji. Klinika, która ignoruje zmianę prawa albo twierdzi, że „nic się nie zmieniło”, nie jest wiarygodna.
• Umowę notarialną z kobietą noszącą ciążę i jasny podział kosztów.
• Płatności rozłożone na etapy i potwierdzenia przelewów na rachunek firmy, nigdy na konta prywatne.
• Niezależnego prawnika w Kazachstanie i w Polsce.

Profile podmiotów z Kazachstanu, z zaznaczeniem stanu prawnego, znajdziecie w katalogu kliniki surogacji w Kazachstanie. Zasady sprawdzania opisujemy na stronie weryfikacja kliniki surogacji.

Ryzyka i na co uważać

• Zamknięcie programów dla cudzoziemców. To najważniejsze ryzyko i ono już się zmaterializowało. Każda oferta nowego programu dla pary z Polski wymaga bardzo ostrożnej oceny.
• Programy rozpoczęte przed zmianą. Brak potwierdzonych przepisów przejściowych oznacza niepewność co do rejestracji dziecka.
• Kobiety z innych krajów. Po zamknięciu Kazachstanu część agencji przenosi programy do państw sąsiednich. Każdy kraj ma inne prawo i inną procedurę rejestracji dziecka.
• Odległość i logistyka. Lot z Polski z przesiadką, długi pobyt po porodzie i wizyty w konsulacie zwiększają koszty.
• Prawo polskie. Polska nie reguluje surogacji, a umowa o surogację nie jest w Polsce wykonalna. Umowy zawierajcie wyłącznie z podmiotami działającymi legalnie w swoim kraju.

Zastrzeżenie

To informacja, nie porada prawna. Przed decyzją skonsultuj sprawę z prawnikiem prawa rodzinnego i międzynarodowego. Kancelarie, które zajmują się transkrypcją i ustaleniem rodzicielstwa, znajdziecie w katalogu prawnik do spraw surogacji.

Źródła

• Kodeks Republiki Kazachstanu o małżeństwie (związku małżeńskim) i rodzinie nr 518-IV, Adilet, dostęp 2026-10-08
• Kodeks o zdrowiu narodu i systemie ochrony zdrowia nr 360-VI, Adilet, dostęp 2026-10-08
• Zasady i warunki stosowania wspomaganych metod i technologii rozrodu, Adilet, dostęp 2026-10-08
• Paragraph, kto może być zamawiającym macierzyństwa zastępczego, ustawa z 14 lipca 2026 roku, dostęp 2026-10-08
• Law Society Gazette, Kazakhstan bans commercial surrogacy for foreigners, dostęp 2026-10-08
• Ambasada RP w Astanie, dostęp 2026-10-08
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ISAP, dostęp 2026-10-08
• Prawo o aktach stanu cywilnego, ISAP, dostęp 2026-10-08
• Uchwała NSA z 2 grudnia 2019 roku, II OPS 1/19, dostęp 2026-10-08

Najczęstsze pytania

Czy surogacja w Kazachstanie jest nadal legalna?

Tak, ale od zmiany podpisanej 14 lipca 2026 roku zamawiającymi mogą być tylko obywatele Kazachstanu pozostający w małżeństwie. Dla par z Polski bez kazachskiego obywatelstwa nowe programy są zamknięte.

Co z programami rozpoczętymi przed zmianą prawa?

Nie znaleźliśmy w dostępnych źródłach potwierdzonych przepisów przejściowych. Jeśli jesteście w trakcie programu, poproście klinikę o pisemne stanowisko i skonsultujcie je z niezależnym prawnikiem w Kazachstanie.

Czy kobieta samotna z Polski może skorzystać z surogacji w Kazachstanie?

Nie. Przed zmianą kliniki przyjmowały kobiety samotne, ale nowe przepisy wymagają małżeństwa i obywatelstwa Kazachstanu.

Ile kosztowała surogacja w Kazachstanie?

Programy dla cudzoziemców kosztowały zwykle od 40 000 do 65 000 USD, czyli orientacyjnie od 148 000 do 240 500 zł po kursie 3,70 zł za dolar.

Jakie kraje warto rozważyć zamiast Kazachstanu?

To zależy od Waszej sytuacji rodzinnej i budżetu. Kraje otwarte dla cudzoziemców, z ich warunkami i kosztami, zestawiamy w porównaniu krajów i w przewodniku o tym, gdzie surogacja jest legalna.