Spis treści
Podstawa prawna
Ojcostwo ustala się w Polsce przez domniemanie, uznanie albo orzeczenie sądu. Jeżeli domniemanie ojcostwa męża matki nie zachodzi albo zostało obalone, ojcostwo można ustalić przez uznanie (art. 72 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Zgodnie z art. 73 § 1 uznanie następuje, gdy mężczyzna, od którego dziecko pochodzi, oświadczy przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że jest ojcem, a matka potwierdzi to jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy. Kierownik urzędu wyjaśnia skutki uznania i odmawia przyjęcia oświadczeń, gdy uznanie jest niedopuszczalne albo ma wątpliwość co do pochodzenia dziecka.
Uznanie ojcostwa po surogacji
W sprawach po surogacji „matką” w rozumieniu prawa polskiego jest kobieta, która urodziła (art. 61⁹ KRO), więc to jej potwierdzenie jest potrzebne. Ważne szczegóły:
- Uznanie przed konsulem. Może nastąpić przed polskim konsulem, jeżeli co najmniej jedno z rodziców jest obywatelem polskim (art. 73 § 4). To ważne, bo kobieta, która urodziła, zwykle mieszka w kraju programu, na przykład w Gruzji albo w Kolumbii.
- Uznanie przed urodzeniem. Można uznać ojcostwo dziecka już poczętego (art. 75 § 1).
- Toczy się sprawa. Uznanie nie jest możliwe, jeżeli toczy się sprawa o ustalenie ojcostwa (art. 72 § 2).
- Kobieta zamężna. Jeśli kobieta, która urodziła, ma męża, najpierw działa domniemanie jego ojcostwa, które trzeba obalić w sądzie.
Uznane ojcostwo jest zwykle podstawą obywatelstwa polskiego dziecka, a przez to nadania numeru PESEL i paszportu. Matka intencyjna może później przysposobić dziecko jako dziecko małżonka.
Gdy uznanie nie jest możliwe
Jeśli kobieta, która urodziła, nie złoży potwierdzenia, pozostaje sądowe ustalenie ojcostwa, którego może żądać także domniemany ojciec (art. 84 § 1). Dowodem jest zwykle badanie DNA. To droga dłuższa, ale niezależna od współpracy drugiej strony. W krajach, w których rodzice intencyjni są wpisywani do aktu od razu, jak na Ukrainie, plan ustalenia ojcostwa w Polsce i tak warto przygotować przed porodem. Pełny opis ścieżek jest w poradniku ustalenie rodzicielstwa.
To informacja, nie porada prawna. Warto omówić sprawę z kancelarią z listy prawnicy.
Źródła
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 236 (ISAP), dostęp 2026-10-08
- Prawo o aktach stanu cywilnego, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 393 (ISAP), dostęp 2026-10-08
Najczęstsze pytania
Czy ojcostwo można uznać przed porodem?
Tak, ustawa pozwala uznać ojcostwo dziecka już poczętego (art. 75 § 1 KRO).
Czy do uznania ojcostwa potrzebne jest badanie DNA?
Nie zawsze. Kierownik urzędu może jednak odmówić przyjęcia oświadczeń, gdy ma wątpliwość co do pochodzenia dziecka.