Surogatka Ukraina i surogacja na Ukrainie, koszt, prawo oraz bezpieczny powrót z dzieckiem do Polski

Ukraina przez lata była jednym z najczęściej wybieranych krajów przez pary z Europy, także z Polski. Powód był prosty: przepisy wprost przesądzają, że rodzicami dziecka urodzonego przez kobietę noszącą ciążę są małżonkowie, od których pochodzi zarodek, a koszty były kilkukrotnie niższe niż w USA. Od 24 lutego 2022 roku sytuacja zmieniła się zasadniczo. Programy nadal działają, ale każda decyzja o surogacji na Ukrainie wymaga uczciwej oceny ryzyka wojennego, które nie ma odpowiednika w żadnym innym kraju z naszego zestawienia.

Stan prawny surogacji na Ukrainie

Ukraina nie ma odrębnej ustawy o surogacji. Zasady wynikają z kilku aktów, które razem tworzą stabilną od ponad dekady podstawę.

Kodeks rodzinny

Najważniejszy przepis to art. 123 ust. 2 Kodeksu rodzinnego Ukrainy z 10 stycznia 2002 roku (nr 2947-III). Stanowi on, że jeśli do organizmu innej kobiety przeniesiono zarodek poczęty przez małżonków (mężczyznę i kobietę) w wyniku zastosowania technik wspomaganego rozrodu, rodzicami dziecka są małżonkowie. To rozwiązanie odwrotne niż w Polsce, gdzie matką jest zawsze kobieta, która urodziła dziecko (art. 61⁹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia nr 787

Szczegóły medyczne określa rozporządzenie (nakaz) Ministerstwa Zdrowia Ukrainy nr 787 z 9 września 2013 roku w sprawie trybu stosowania technik wspomaganego rozrodu, obowiązujące od 1 listopada 2013 roku. Dopuszcza ono surogację tylko przy medycznym wskazaniu po stronie przyszłej matki, na przykład przy braku macicy, wadach macicy uniemożliwiających donoszenie ciąży albo po wielokrotnych nieudanych próbach in vitro. Wymagany jest też związek genetyczny dziecka z co najmniej jednym z małżonków.

Rejestracja urodzenia

Dziecko rejestruje ukraiński urząd stanu cywilnego. Do rejestracji potrzebna jest pisemna zgoda kobiety, która urodziła dziecko, na wpisanie małżonków jako rodziców oraz zaświadczenie kliniki o pochodzeniu zarodka. Ukraiński akt urodzenia nie wspomina zwykle o kobiecie noszącej ciążę.

Projekty zmian

W sierpniu 2025 roku do Rady Najwyższej trafił rządowy projekt ustawy o stosowaniu technik wspomaganego rozrodu (nr 13683). Według dostępnych opisów projekt ograniczyłby surogację do par, w których co najmniej jedno z małżonków ma obywatelstwo ukraińskie, czyli w praktyce zamknąłby ją dla cudzoziemców. Złożono też projekty poselskie idące w tym samym kierunku. Według informacji dostępnych na 8 października 2026 roku nie znaleźliśmy potwierdzenia, że którykolwiek z tych projektów został uchwalony i wszedł w życie. To jednak sytuacja, która może zmienić się w trakcie programu trwającego ponad rok, dlatego przed podpisaniem umowy sprawdźcie aktualny stan prac parlamentu.

Kto może skorzystać

W praktyce program na Ukrainie jest dostępny wyłącznie dla małżeństwa kobiety i mężczyzny. Warunki są ścisłe:

• związek małżeński zawarty formalnie i udokumentowany aktem małżeństwa,
• medyczne wskazanie po stronie żony, potwierdzone dokumentacją,
• związek genetyczny dziecka z co najmniej jednym z małżonków.

Pary bez ślubu, pary jednopłciowe oraz osoby samotne nie mogą legalnie skorzystać z surogacji na Ukrainie. Oferty, które obiecują im taką możliwość, opierają się zwykle na obchodzeniu przepisów i niosą duże ryzyko, że dziecko nie zostanie zarejestrowane na rzecz rodziców intencyjnych. Pełne zestawienie, który kraj jest otwarty dla jakiej sytuacji rodzinnej, znajdziecie w przewodniku gdzie surogacja jest legalna.

Ile kosztuje surogacja na Ukrainie

Pełny program dla małżeństwa z zagranicy kosztuje zwykle od 45 000 do 70 000 USD, czyli orientacyjnie od 166 500 do 259 000 zł po kursie 3,70 zł za dolar. Kwoty dotyczą programów oferowanych w 2026 roku i obejmują pozycje wymienione poniżej.

Na co zwrócić uwagę przy budżecie:

• Pakiety „z gwarancją”. Część klinik sprzedaje pakiety z nielimitowaną liczbą transferów albo z gwarancją urodzenia dziecka. Sprawdźcie, co dokładnie jest wliczone, a co dopłacacie osobno (badania genetyczne zarodków, dawczyni komórek jajowych, cesarskie cięcie, ciąża bliźniacza, pobyt noworodka na intensywnej terapii).
• Koszty wojenne. Ewakuacja kobiety noszącej ciążę do bezpieczniejszego regionu albo dodatkowy pobyt rodziców przy porodzie mogą istotnie podnieść górną granicę budżetu.
• Polska strona. Tłumaczenia przysięgłe, apostille i ewentualne postępowania sądowe po powrocie to koszt, o którym łatwo zapomnieć.

Porównanie z innymi krajami znajdziecie w przewodniku koszty surogacji, a własny budżet policzycie w kalkulatorze kosztów.

Etapy i czas trwania

Cały program trwa zwykle od 12 do 18 miesięcy od pierwszej konsultacji do powrotu z dzieckiem do Polski.

1. Konsultacja i dokumentacja medyczna (1 do 2 miesięcy). Klinika ocenia wskazanie medyczne i potrzebę dawczyni.
2. Umowa i przygotowanie prawne (1 do 2 miesięcy). Umowa z kliniką lub agencją oraz umowa z kobietą noszącą ciążę, poświadczona notarialnie.
3. Procedura in vitro i transfer zarodka (2 do 4 miesięcy). Wymaga zwykle co najmniej jednego przyjazdu na Ukrainę.
4. Ciąża (około 9 miesięcy). Rodzice otrzymują wyniki badań od koordynatora.
5. Poród i rejestracja dziecka (2 do 6 tygodni). Ukraiński akt urodzenia z rodzicami intencyjnymi, apostille, tymczasowy dokument podróży.
6. Powrót i sprawy w Polsce (od kilku tygodni do wielu miesięcy, jeśli potrzebne jest postępowanie sądowe).

Dokumenty po powrocie do Polski

Ukraiński akt urodzenia wskazuje jako rodziców oboje małżonków. Polskie prawo patrzy na tę sytuację inaczej, bo matką jest kobieta, która urodziła dziecko. To główne źródło trudności po powrocie.

Akt urodzenia i apostille. Ukraina jest stroną konwencji haskiej znoszącej wymóg legalizacji, więc na odpis aktu urodzenia wystarczy apostille wydane przez ukraiński organ. Legalizacja konsularna nie jest potrzebna.

Tłumaczenie przysięgłe. Akt urodzenia i pozostałe dokumenty muszą zostać przetłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego.

Transkrypcja w USC. Polski akt urodzenia powstaje przez transkrypcję, czyli przeniesienie treści aktu zagranicznego do polskiego rejestru (art. 104 Prawa o aktach stanu cywilnego). Kierownik USC odmawia, jeśli uzna, że transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego (art. 107 tej ustawy). Uchwała siedmiu sędziów NSA z 2 grudnia 2019 roku (sygn. II OPS 1/19) dotyczyła aktu z dwiema matkami, ale jej rozumowanie o porządku publicznym jest przywoływane także w sprawach surogacji. Gdy z dokumentów wynika, że matka wpisana do aktu nie urodziła dziecka, ryzyko odmowy jest realne. Szczegóły w przewodniku transkrypcja aktu urodzenia.

Ustalenie rodzicielstwa. Gdy transkrypcja się nie uda, pozostaje droga przez polskie przepisy o pochodzeniu dziecka: uznanie ojcostwa przez ojca genetycznego, a następnie przysposobienie dziecka przez żonę. Opisujemy to w tekście ustalenie rodzicielstwa po surogacji.

PESEL i paszport. Numer PESEL nadawany jest po transkrypcji, a z PESEL-em można złożyć wniosek o paszport. Trybunał Sprawiedliwości UE w postanowieniu z 24 czerwca 2022 roku (sprawa C-2/21) wskazał, że brak transkrypcji nie może blokować wydania dokumentu tożsamości dziecku, które jest obywatelem Unii. Na wyjazd z Ukrainy rodzice potrzebują zwykle tymczasowego dokumentu z polskiego konsulatu. Więcej w tekście paszport i PESEL dziecka.

Jak wybrać klinikę lub agencję na Ukrainie

Ukraiński rynek jest duży i bardzo zróżnicowany. Obok renomowanych klinik działały podmioty, wobec których toczyły się postępowania karne i dziennikarskie śledztwa. Przed podpisaniem umowy sprawdźcie:

• Licencję Ministerstwa Zdrowia na stosowanie technik wspomaganego rozrodu i wpis do ukraińskich rejestrów przedsiębiorców.
• Plan na wypadek zagrożenia. Gdzie kobieta nosząca ciążę będzie mieszkać, dokąd zostanie przeniesiona przy pogorszeniu sytuacji, jak będzie zorganizowana opieka nad noworodkiem w schronie.
• Umowę po polsku albo z tłumaczeniem przysięgłym i jasny podział ryzyka przy nieudanym transferze, ciąży mnogiej, powikłaniach i porodzie przedwczesnym.
• Sposób płatności. Wpłaty rozłożone na etapy, a nie całość z góry. Unikajcie płatności gotówką i na konta osób prywatnych.
• Niezależnego prawnika po stronie ukraińskiej i polskiej.

Jeśli mieszkacie w Warszawie, podział na to, co załatwiacie na miejscu, a co robi klinika, oraz dojazd do Kijowa opisujemy na stronie surogacja Ukraina Warszawa. Profile podmiotów działających na Ukrainie znajdziecie w katalogu kliniki surogacji na Ukrainie, a zasady sprawdzania na stronie weryfikacja kliniki surogacji. O co rodzice pytają na forach przed wyborem kliniki na Ukrainie i jakie pytania warto wysłać placówce przed umową, zebraliśmy we wpisie surogacja Ukraina forum.

Ryzyka i na co uważać

• Wojna i bezpieczeństwo. Ataki rakietowe i dronowe dotykają także miast oddalonych od linii frontu. Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych od 2022 roku odradza podróże na Ukrainę. Rodzice muszą przyjechać co najmniej na transfer i po odbiór dziecka, a kobieta nosząca ciążę rodzi w kraju objętym działaniami wojennymi.
• Opieka nad noworodkiem w schronach. W pierwszych tygodniach inwazji w 2022 roku media na całym świecie pokazywały noworodki urodzone przez surogatki, które przebywały pod opieką personelu kliniki w piwnicy przerobionej na schron w Kijowie, bo rodzice nie mogli dojechać. To nie jest scenariusz teoretyczny.
• Zamknięta przestrzeń powietrzna. Podróż odbywa się drogą lądową, przez przejścia graniczne z Polską. Z noworodkiem oznacza to wiele godzin w drodze.
• Zmiana prawa w trakcie programu. Projekt nr 13683 i projekty poselskie mogą zamknąć program dla cudzoziemców. Zapytajcie klinikę, co stanie się z Waszym programem, jeśli przepisy zmienią się po transferze.
• Nierzetelni pośrednicy. Uważajcie na oferty bez licencji, z ceną znacznie poniżej rynku i bez pisemnej umowy.
• Prawo polskie. Polska nie reguluje surogacji, a umowa o surogację nie jest w Polsce wykonalna. Wszystkie umowy zawierajcie z podmiotami działającymi legalnie na Ukrainie i pod ukraińskim prawem.

Zastrzeżenie

To informacja, nie porada prawna. Przed decyzją skonsultuj sprawę z prawnikiem prawa rodzinnego i międzynarodowego. Kancelarie, które zajmują się transkrypcją i ustaleniem rodzicielstwa, znajdziecie w katalogu prawnik do spraw surogacji.

Źródła

• Kodeks rodzinny Ukrainy nr 2947-III, art. 123, dostęp 2026-10-08
• Rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia Ukrainy nr 787 z 9 września 2013 roku, dostęp 2026-10-08
• Progress Educational Trust, projekt zakazu surogacji dla cudzoziemców na Ukrainie, dostęp 2026-10-08
• Ambasada RP w Kijowie, dostęp 2026-10-08
• MSZ, informacje dla podróżujących, dostęp 2026-10-08
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ISAP, dostęp 2026-10-08
• Prawo o aktach stanu cywilnego, ISAP, dostęp 2026-10-08
• Uchwała NSA z 2 grudnia 2019 roku, II OPS 1/19, dostęp 2026-10-08
• Uzyskaj paszport dla dziecka, gov.pl, dostęp 2026-10-08

Najczęstsze pytania

Czy surogacja na Ukrainie jest legalna w 2026 roku?

Tak. Art. 123 ust. 2 Kodeksu rodzinnego Ukrainy i rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia nr 787 dopuszczają surogację dla małżeństw kobiety i mężczyzny z medycznym wskazaniem. W parlamencie leżą projekty, które mogą zamknąć ją dla cudzoziemców, ale do 8 października 2026 roku nie znaleźliśmy potwierdzenia ich uchwalenia.

Czy para bez ślubu może skorzystać z surogacji na Ukrainie?

Nie. Przepisy mówią o małżonkach, a do rejestracji dziecka potrzebny jest akt małżeństwa. Para bez ślubu, para jednopłciowa ani osoba samotna nie może legalnie skorzystać z programu.

Ile kosztuje surogacja na Ukrainie?

Zwykle od 45 000 do 70 000 USD, czyli orientacyjnie od 166 500 do 259 000 zł po kursie 3,70 zł za dolar. Na górną granicę wpływają pakiety z wieloma transferami, ciąża mnoga i koszty związane z wojną.

Czy podczas wojny można bezpiecznie przeprowadzić program?

Kliniki prowadzą programy, ale ryzyko jest wysokie. Polskie MSZ odradza podróże na Ukrainę, a w 2022 roku noworodki urodzone przez surogatki przebywały w schronach, bo rodzice nie mogli dojechać. Decyzja wymaga planu ewakuacji i porodu w bezpieczniejszym regionie.

Czy ukraiński akt urodzenia wystarczy w Polsce?

Nie zawsze. Potrzebne są apostille, tłumaczenie przysięgłe i transkrypcja w USC. Kierownik USC może odmówić, jeśli uzna, że wpis matki, która nie urodziła dziecka, narusza porządek prawny. Wtedy pozostaje uznanie ojcostwa i przysposobienie.