Spis treści
Macierzyństwo z art. 61⁹ KRO
Art. 61⁹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi krótko, że matką dziecka jest kobieta, która je urodziła. Przepis dodano w 2008 roku właśnie po to, żeby rozstrzygnąć wątpliwości przy rozdzieleniu macierzyństwa genetycznego i biologicznego. Formalnie nie jest to domniemanie, które można obalić dowodem genetycznym, tylko reguła. Skutek dla surogacji jest jednoznaczny: według prawa polskiego matką jest matka zastępcza, nawet gdy dziecko nie ma z nią pokrewieństwa genetycznego. Umowa ani zagraniczny akt same w sobie tego nie zmieniają.
Domniemanie ojcostwa męża matki
Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania, domniemywa się, że pochodzi od męża matki (art. 62 § 1). Po surogacji oznacza to, że gdy kobieta, która urodziła, ma męża, to on jest ojcem w świetle prawa polskiego. Ojciec intencyjny nie może wtedy uznać ojcostwa, dopóki domniemanie nie zostanie obalone powództwem o zaprzeczenie ojcostwa. Może je wytoczyć:
- mąż matki, w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi (art. 63),
- matka, w ciągu roku od dnia, w którym dowiedziała się, że dziecko nie pochodzi od męża (art. 69),
- dziecko po osiągnięciu pełnoletności (art. 70).
To wydłuża procedurę i wymaga udziału osób z kraju programu przed polskim sądem.
Co to oznacza przy wyborze kraju
Przed podpisaniem umowy sprawdźcie stan cywilny kobiety noszącej ciążę i to, czy program przewiduje udział jej męża. Prawo kraju programu bywa odwrotne niż polskie: na Ukrainie rodzicami dziecka z zarodka małżonków są z mocy kodeksu małżonkowie, a w Gruzji rodzicami są osoby z pary. W Argentynie kodeks, podobnie jak polski, wskazuje kobietę, która urodziła. Te różnice decydują o tym, co będzie potrzebne po powrocie, o czym piszemy w poradnikach ustalenie rodzicielstwa i transkrypcja aktu urodzenia.
To informacja, nie porada prawna. Sytuację Waszej rodziny warto omówić z kancelarią z listy prawnicy.
Źródła
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 236 (ISAP), dostęp 2026-10-08
- Kodeks rodzinny Ukrainy nr 2947-III, art. 123, dostęp 2026-10-08
- Ustawa nr 26.994, Kodeks cywilny i handlowy Argentyny, InfoLEG, dostęp 2026-10-08
Najczęstsze pytania
Czy badanie DNA zmienia to, kto jest matką w Polsce?
Nie. Art. 61⁹ KRO wskazuje kobietę, która urodziła, niezależnie od pokrewieństwa genetycznego.
Co, jeśli kobieta nosząca ciążę ma męża?
Działa domniemanie, że ojcem jest jej mąż. Trzeba je obalić powództwem o zaprzeczenie ojcostwa, zanim ojciec intencyjny uzna dziecko.