Surogacja w Argentynie, koszty programu, co mówią sądy i jak wrócić z dzieckiem do Polski

Argentyna przyciąga uwagę, bo jest jednym z nielicznych krajów, w których z surogacji próbują korzystać także pary jednopłciowe i osoby samotne. Ma rozwiniętą medycynę rozrodu i niższe koszty niż Ameryka Północna. Jednocześnie to kraj, w którym całe rodzicielstwo zależy od decyzji sądu, a nie od jasnej ustawy. Przed decyzją warto dokładnie zrozumieć, co to oznacza w praktyce, zwłaszcza po najważniejszym wyroku Sądu Najwyższego z 2024 roku.

Stan prawny surogacji w Argentynie

Kodeks cywilny i handlowy z 2015 roku

Od 1 sierpnia 2015 roku obowiązuje Kodeks cywilny i handlowy (Código Civil y Comercial de la Nación), przyjęty ustawą nr 26.994. W projekcie kodeksu był artykuł regulujący „gestación por sustitución”, czyli surogację, ale ustawodawca go usunął. Kodeks nie zakazuje więc surogacji wprost, ale też jej nie reguluje.

Kluczowe są dwa przepisy:

• Art. 558 wymienia źródła pochodzenia dziecka: naturę, techniki wspomaganego rozrodu i przysposobienie.
• Art. 562 wprowadza pojęcie woli prokreacyjnej (voluntad procreacional). Dzieci urodzone dzięki technikom wspomaganego rozrodu są dziećmi kobiety, która je urodziła, oraz mężczyzny lub kobiety, którzy wyrazili uprzednią, świadomą i swobodną zgodę na zabieg.

Słowa „kobiety, która je urodziła” są sednem problemu. Z samego kodeksu wynika, że matką jest kobieta rodząca, nawet jeśli zarodek pochodzi od rodziców intencyjnych.

Orzecznictwo sądów niższych instancji

Przez lata sądy rodzinne w różnych prowincjach wydawały orzeczenia, które pozwalały wpisać rodziców intencyjnych do aktu urodzenia, często uznając art. 562 za niekonstytucyjny w konkretnej sprawie. Praktyka różniła się jednak między prowincjami i sędziami.

Wyrok Sądu Najwyższego z 22 października 2024 roku

Sąd Najwyższy Argentyny (Corte Suprema de Justicia de la Nación) po raz pierwszy wypowiedział się w sprawie surogacji w wyroku z 22 października 2024 roku w sprawie „S., I. N. c/ A., C. L. s/ impugnación de filiación”. Większość sędziów oddaliła żądanie dwóch mężczyzn, którzy chcieli być jedynymi rodzicami dziecka i wykreślić z aktu kobietę, która je urodziła. Sąd uznał, że art. 562 nie jest niekonstytucyjny, że w tej materii nie ma luki, którą sąd mógłby wypełnić, i że zmiana zasad należy do Kongresu. Umowa między stronami była ważna, ale nie mogła zmienić ustawowych reguł pochodzenia dziecka. Kobieta rodząca pozostała matką, a drugi mężczyzna, bez związku genetycznego z dzieckiem, miał skorzystać z przysposobienia.

Po tym wyroku sądy niższych instancji zaczęły powoływać się na niego przy oddalaniu podobnych wniosków. Nie oznacza to, że surogacja w Argentynie jest zakazana, ale ścieżka sądowa, na której opierały się programy, stała się dużo mniej przewidywalna.

Kto może skorzystać

Ponieważ prawo nie określa, kto może zawrzeć umowę o surogację, programy przyjmują różne modele rodziny: małżeństwa i pary kobiety i mężczyzny, pary dwóch mężczyzn, pary dwóch kobiet, a także kobiety samotne i mężczyzn samotnych.

Trzeba jednak uczciwie powiedzieć, że „dostępna” nie znaczy „pewna”. Po wyroku z 2024 roku największe ryzyko dotyczy:

• par dwóch mężczyzn i mężczyzn samotnych, bo żądanie wykreślenia kobiety rodzącej z aktu urodzenia zostało oddalone właśnie w takiej sprawie,
• rodzica intencyjnego bez związku genetycznego z dzieckiem.

Dla par z Polski dochodzi drugi poziom ryzyka: nawet orzeczenie korzystne w Argentynie musi zostać przyjęte przez polski urząd. Pełne zestawienie krajów według sytuacji rodzinnej znajdziecie w przewodniku gdzie surogacja jest legalna.

Ile kosztuje surogacja w Argentynie

Pełny program kosztuje zwykle od 55 000 do 85 000 USD, czyli orientacyjnie od 203 500 do 314 500 zł po kursie 3,70 zł za dolar.

Suma górnych granic pozycji przekracza widełki całego programu, bo rzadko zdarza się, że wszystkie pozycje osiągają maksimum naraz. Najbardziej zmienna jest pozycja sądowa: po wyroku z 2024 roku postępowania mogą trwać dłużej i obejmować kilka instancji. Do budżetu warto doliczyć wahania kursu peso i dolara oraz długi pobyt po porodzie. Porównanie z innymi krajami znajdziecie w przewodniku koszty surogacji, a własne wyliczenie w kalkulatorze kosztów.

Etapy i czas trwania

Program trwa zwykle od 15 do 24 miesięcy.

1. Konsultacja i wybór kliniki (1 do 2 miesięcy).
2. Umowa i przygotowanie prawne (1 do 3 miesięcy). Prawnik ocenia, w której prowincji i przed jakim sądem prowadzić sprawę.
3. Procedura in vitro i transfer (2 do 4 miesięcy).
4. Ciąża (około 9 miesięcy). Część prawników składa wniosek do sądu jeszcze w czasie ciąży.
5. Poród i postępowanie sądowe (od kilku tygodni do wielu miesięcy). Od wyniku zależy treść argentyńskiego aktu urodzenia.
6. Powrót i sprawy w Polsce (od kilku tygodni do wielu miesięcy).

Dziecko urodzone w Argentynie nabywa argentyńskie obywatelstwo z mocy prawa, co ułatwia wydanie argentyńskiego paszportu na podróż.

Dokumenty po powrocie do Polski

Akt urodzenia i apostille. Argentyna jest stroną konwencji haskiej znoszącej legalizację, więc na odpisie aktu urodzenia i na orzeczeniu sądu wystarczy apostille.

Tłumaczenie przysięgłe. Dokumenty w języku hiszpańskim tłumaczy tłumacz przysięgły.

Transkrypcja w USC. Polski akt urodzenia powstaje przez transkrypcję (art. 104 Prawa o aktach stanu cywilnego). Kierownik USC odmawia, gdy uzna ją za sprzeczną z podstawowymi zasadami porządku prawnego (art. 107). Uchwała siedmiu sędziów NSA z 2 grudnia 2019 roku (sygn. II OPS 1/19) przesądziła, że nie można transkrybować aktu, w którym rodzicami są dwie osoby tej samej płci. Dla par jednopłciowych transkrypcja argentyńskiego aktu z dwojgiem rodziców tej samej płci jest więc w praktyce wykluczona. Szczegóły w przewodniku transkrypcja aktu urodzenia.

Ustalenie rodzicielstwa. W Polsce matką jest kobieta, która urodziła dziecko (art. 61⁹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Ojciec genetyczny może uznać ojcostwo. Dalsze kroki, w tym przysposobienie, zależą od sytuacji rodziny i nie są dostępne dla każdego modelu. Opisujemy je w tekście ustalenie rodzicielstwa po surogacji.

PESEL i paszport. PESEL nadawany jest po transkrypcji. Trybunał Sprawiedliwości UE w postanowieniu z 24 czerwca 2022 roku (sprawa C-2/21) wskazał, że brak transkrypcji nie może blokować wydania dokumentu tożsamości dziecku, które jest obywatelem Unii. Do czasu uzyskania polskich dokumentów dziecko może podróżować na paszporcie argentyńskim. Więcej w tekście paszport i PESEL dziecka.

Jak wybrać klinikę lub agencję w Argentynie

• Doświadczenie prawnika w konkretnej prowincji. Zapytajcie, ile spraw prowadził po wyroku z 2024 roku i z jakim skutkiem.
• Plan na wynik negatywny. Co się stanie, jeśli sąd odmówi wpisania Was jako rodziców. Kto ponosi koszty dalszych instancji.
• Akredytację kliniki i jej rejestrację w argentyńskim systemie ochrony zdrowia.
• Przejrzysty podział kosztów i płatności etapami, na rachunek firmy.
• Niezależnego prawnika w Polsce, który przed transferem oceni szanse na transkrypcję albo ustalenie rodzicielstwa w Waszej sytuacji.

Profile podmiotów z Argentyny znajdziecie w katalogu kliniki surogacji w Argentynie, a zasady sprawdzania na stronie weryfikacja kliniki surogacji.

Ryzyka i na co uważać

• Brak ustawy. Całe rodzicielstwo zależy od sądu. Agencja nie może zagwarantować wyniku postępowania i nie powinna tego obiecywać.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 2024 roku. Kobieta, która urodziła dziecko, może pozostać jego matką w świetle argentyńskiego prawa, a rodzic intencyjny bez związku genetycznego może być odesłany do przysposobienia.
• Zmiany w Kongresie. Sąd wezwał ustawodawcę do uregulowania surogacji. Ustawa może poprawić sytuację albo ją zaostrzyć.
• Kurs walut i inflacja. Koszty lokalne zmieniają się szybko. Ustalcie w umowie walutę i sposób przeliczenia.
• Odległość. Lot z Polski trwa kilkanaście godzin, a pobyt po porodzie może się wydłużyć z powodu postępowania sądowego.
• Prawo polskie. Polska nie reguluje surogacji, a umowa o surogację nie jest w Polsce wykonalna. Umowy zawierajcie wyłącznie z podmiotami działającymi legalnie w Argentynie.

Zastrzeżenie

To informacja, nie porada prawna. Przed decyzją skonsultuj sprawę z prawnikiem prawa rodzinnego i międzynarodowego. Kancelarie, które zajmują się transkrypcją i ustaleniem rodzicielstwa, znajdziecie w katalogu prawnik do spraw surogacji.

Źródła

• Ustawa nr 26.994, Kodeks cywilny i handlowy Argentyny, InfoLEG, dostęp 2026-10-08
• Palabras del Derecho, wyrok Sądu Najwyższego Argentyny w sprawie surogacji z 22 października 2024 roku, dostęp 2026-10-08
• Ambasada RP w Buenos Aires, dostęp 2026-10-08
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ISAP, dostęp 2026-10-08
• Prawo o aktach stanu cywilnego, ISAP, dostęp 2026-10-08
• Uchwała NSA z 2 grudnia 2019 roku, II OPS 1/19, dostęp 2026-10-08
• Uzyskaj paszport dla dziecka, gov.pl, dostęp 2026-10-08

Najczęstsze pytania

Czy surogacja w Argentynie jest legalna?

Nie jest zakazana, ale nie ma ustawy, która by ją regulowała. Rodzicielstwo ustalają sądy, a Sąd Najwyższy w wyroku z 22 października 2024 roku uznał, że matką pozostaje kobieta, która urodziła dziecko, dopóki Kongres nie zmieni prawa.

Czy para dwóch mężczyzn może skorzystać z surogacji w Argentynie?

Programy przyjmują takie pary, ale to grupa najbardziej dotknięta wyrokiem z 2024 roku. Do tego w Polsce transkrypcja aktu z dwojgiem rodziców tej samej płci jest w praktyce wykluczona.

Co oznacza wola prokreacyjna z art. 562?

To zasada, zgodnie z którą rodzicem dziecka urodzonego dzięki technikom wspomaganego rozrodu jest osoba, która wyraziła świadomą zgodę na zabieg. Przepis wskazuje jednak również kobietę, która urodziła dziecko, co jest źródłem sporów przy surogacji.

Ile kosztuje surogacja w Argentynie?

Zwykle od 55 000 do 85 000 USD, czyli orientacyjnie od 203 500 do 314 500 zł po kursie 3,70 zł za dolar. Koszt postępowania sądowego jest najmniej przewidywalną pozycją.

Ile trwa program w Argentynie?

Zwykle od 15 do 24 miesięcy, licząc z postępowaniem sądowym po porodzie i sprawami w Polsce.