Spis treści
Podstawowe zasady
Przysposobienie regulują art. 114 i następne Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Najważniejsze reguły:
- przysposobić można tylko osobę małoletnią i tylko dla jej dobra (art. 114 § 1),
- przysposobienie następuje przez orzeczenie sądu opiekuńczego na żądanie przysposabiającego (art. 117 § 1),
- przysposobienie przez jednego z małżonków wymaga zgody drugiego (art. 116),
- potrzebna jest zgoda rodziców dziecka, wyrażona nie wcześniej niż po upływie sześciu tygodni od urodzenia (art. 119²),
- rodzice mogą wskazać przysposabiającego, którym może być małżonek jednego z rodziców (art. 119¹a),
- przez przysposobienie powstaje taki stosunek, jak między rodzicami a dziećmi (art. 121 § 1).
Przysposabiający zwykle potrzebuje opinii kwalifikacyjnej i szkolenia ośrodka adopcyjnego (art. 114¹ § 1), ale ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zwalnia z obowiązku szkolenia między innymi osoby spowinowacone z dzieckiem (art. 172 ust. 2), a żona ojca dziecka jest z nim spowinowacona.
Przysposobienie dziecka małżonka po surogacji
Według prawa polskiego matką jest kobieta, która urodziła dziecko (art. 61⁹ KRO). Typowa ścieżka dla małżeństwa kobiety i mężczyzny to uznanie ojcostwa przez ojca biologicznego, transkrypcja aktu urodzenia, a potem przysposobienie dziecka przez żonę jako dziecka małżonka. Zgodę wyraża wtedy także kobieta, która urodziła, bo to ona jest matką według polskiego prawa.
Para bez ślubu nie może skorzystać z przysposobienia dziecka małżonka, a wspólnie przysposabiać mogą tylko małżonkowie (art. 115 § 1). Pary tej samej płci nie mają w Polsce tej drogi. Te ograniczenia warto znać przed wyborem kraju. Programy w Gruzji i na Ukrainie są dostępne dla par kobiety i mężczyzny, a w USA także dla innych rodzin, które jednak po powrocie mają mniej możliwości.
Jawność wobec sądu
Art. 211a § 2 Kodeksu karnego karze rodzica, który wyraża zgodę na adopcję w celu osiągnięcia korzyści i zataja ten cel przed sądem. Sąd opiekuńczy bada okoliczności sprawy, dlatego postępowanie warto przygotować z prawnikiem i w pełnej przejrzystości. Szerzej piszemy o tym w tekście surogacja a Kodeks karny, a o kolejności kroków w poradniku ustalenie rodzicielstwa.
To informacja, nie porada prawna. Wniosek o przysposobienie warto przygotować z kancelarią z listy prawnicy.
Źródła
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 236 (ISAP), dostęp 2026-10-08
- Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 980 (ISAP), dostęp 2026-10-08
- Kodeks karny, tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 383 (ISAP), dostęp 2026-10-08
Najczęstsze pytania
Kiedy kobieta, która urodziła, może wyrazić zgodę na przysposobienie?
Nie wcześniej niż po upływie sześciu tygodni od urodzenia dziecka (art. 119² KRO).
Ile trwa przysposobienie dziecka małżonka?
To postępowanie sądowe, które zwykle trwa kilka miesięcy, zależnie od sądu i kompletności dokumentów.