Spis treści
Czym jest umowa surogacyjna
Umowa surogacyjna porządkuje cały program: kto za co odpowiada, jakie badania przechodzi kobieta nosząca ciążę, ile transferów obejmuje program, jak rozliczane są wydatki i co dzieje się w sytuacjach trudnych. To, czy umowa jest ważna i wykonalna, zależy wyłącznie od prawa kraju, w którym odbywa się program, a nie od samej treści dokumentu.
Forma umowy różni się między krajami. W Kalifornii umowa musi zostać podpisana i poświadczona przed rozpoczęciem procedur medycznych, a każda strona ma niezależnego prawnika, o czym piszemy w przewodniku po USA. W Kanadzie umowę zawiera się przed poczęciem, z osobnym prawnikiem dla każdej strony. W Grecji pisemna umowa bez wynagrodzenia jest warunkiem uzyskania zgody sądu, a w Gruzji umowę zawiera się zwykle z udziałem kliniki lub agencji i notariusza.
Co powinna zawierać
Dobrze przygotowana umowa opisuje co najmniej:
- strony umowy i podmiot, który ma licencję w kraju programu,
- prawo właściwe i sąd, który rozstrzyga spory,
- zakres usług, w tym liczbę transferów zarodka i badania,
- koszty, harmonogram płatności i to, co nie jest wliczone,
- zasady w sytuacjach trudnych, takich jak ciąża mnoga czy zagrożenie zdrowia,
- to, że decyzje dotyczące ciała i zdrowia zawsze należą do kobiety noszącej ciążę,
- los zarodków i pieniędzy, gdy program zostanie przerwany, na przykład przez zmianę prawa,
- plan dokumentów dziecka po porodzie.
Szczegółową listę pytań znajdziecie w poradniku jak wybrać agencję surogacji.
Umowa surogacyjna a prawo polskie
W Polsce umowa o surogację jest według przeważającego stanowiska doktryny nieważna jako sprzeczna z ustawą i zasadami współżycia społecznego (art. 58 Kodeksu cywilnego). Matką dziecka jest zawsze kobieta, która je urodziła (art. 61⁹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Umowa chroni Was więc tylko w kraju programu, a w Polsce rodzicielstwo ustala się według polskich przepisów, co opisujemy w poradniku ustalenie rodzicielstwa. Z tego powodu zawierajcie umowy wyłącznie z podmiotami działającymi legalnie w swoim kraju, a nie z pośrednikami w Polsce. Ryzyka karne omawiamy w tekście surogacja a Kodeks karny.
To informacja, nie porada prawna. Umowę warto przeczytać z prawnikiem znającym prawo kraju programu i prawo polskie, listę kancelarii znajdziecie na stronie prawnicy.
Źródła
- Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 795 (ISAP), dostęp 2026-10-08
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 236 (ISAP), dostęp 2026-10-08
- California Family Code, sekcja 7962, umowy o surogację, dostęp 2026-10-08
Najczęstsze pytania
Czy umowa surogacyjna jest ważna w Polsce?
Według przeważającego stanowiska doktryny nie. Jej skutki ocenia się według prawa kraju, w którym odbywa się program.
Czy kobieta nosząca ciążę powinna mieć własnego prawnika?
Tak. W wielu krajach, na przykład w Kalifornii i Kanadzie, to wymóg prawa, a wszędzie dobra praktyka.