Spis treści
Co oznacza to pojęcie
W prawie brytyjskim kobieta, która urodziła dziecko, jest jego matką prawną w chwili porodu, niezależnie od pochodzenia zarodka. Rodzice intencyjni stają się rodzicami prawnymi dopiero dzięki postanowieniu sądu nazywanemu parental order. Podstawą jest Human Fertilisation and Embryology Act 2008: sekcja 54 dotyczy wniosku dwojga rodziców, a sekcja 54A wniosku jednej osoby i obowiązuje od 3 stycznia 2019 roku. Na portalu tłumaczymy to pojęcie jako postanowienie o rodzicielstwie. Różni się ono od amerykańskiego orzeczenia przed porodem, bo zapada dopiero po narodzinach.
Warunki uzyskania postanowienia
Najważniejsze warunki opisane w ustawie to:
- co najmniej jeden z wnioskodawców jest genetycznym rodzicem dziecka,
- wniosek składa się w ciągu 6 miesięcy od urodzenia,
- dziecko mieszka z wnioskodawcami w chwili złożenia wniosku i wydania postanowienia,
- co najmniej jeden z wnioskodawców ma domicile w Wielkiej Brytanii, na Wyspach Normandzkich albo na Wyspie Man,
- kobieta, która urodziła (i jej mąż albo partner), zgadza się na postanowienie, nie wcześniej niż 6 tygodni po porodzie,
- kobiecie nie zapłacono więcej niż rozsądne wydatki, chyba że sąd zatwierdzi inną płatność.
Domicile to kraj, który dana osoba traktuje jako swój stały dom. Para mieszkająca w Polsce, która przyjeżdża tylko na program, nie spełnia tego warunku. Dlatego brytyjska droga jest w praktyce zamknięta dla osób mieszkających w Polsce, co opisujemy w przewodniku po Wielkiej Brytanii. Brytyjski model jest altruistyczny, a sama umowa surogacyjna nie jest tam wykonalna przed sądem.
Znaczenie w Polsce
Polskie prawo nie zna instytucji parental order. Zagraniczne orzeczenia w sprawach rodzinnych mogą podlegać uznaniu na podstawie przepisów o postępowaniu cywilnym, ale sąd odmawia uznania, jeśli byłoby ono sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego, w tym z zasadą, że matką jest kobieta, która urodziła (art. 61⁹ KRO). Podobne mechanizmy sądowe działają w Kanadzie i w Grecji, choć w Grecji zgoda sądu zapada przed transferem. Ścieżki w Polsce opisujemy w poradniku ustalenie rodzicielstwa.
To informacja, nie porada prawna. Sprawy z elementem brytyjskim warto omówić z prawnikiem, listę kancelarii znajdziecie na stronie prawnicy.
Źródła
- Human Fertilisation and Embryology Act 2008, sekcja 54, legislation.gov.uk, dostęp 2026-10-08
- Human Fertilisation and Embryology Act 2008, sekcja 54A, legislation.gov.uk, dostęp 2026-10-08
- GOV.UK, prawa przy surogacji i dawstwie, dostęp 2026-10-08
Najczęstsze pytania
Czy para z Polski może uzyskać parental order?
Zwykle nie, bo co najmniej jeden z wnioskodawców musi mieć domicile w Wielkiej Brytanii.
Kiedy składa się wniosek o parental order?
W ciągu 6 miesięcy od urodzenia dziecka, a zgoda kobiety, która urodziła, może zostać wyrażona nie wcześniej niż 6 tygodni po porodzie.