Krótka odpowiedź
Nie ma w Polsce kliniki surogacji, z którą da się bezpiecznie podpisać umowę. Polskie ośrodki in vitro, także te największe w Warszawie, działają na podstawie ustawy o leczeniu niepłodności z 2015 roku, a ona pozwala przenieść zarodek wyłącznie do organizmu kobiety, która się leczy. Transfer do kobiety noszącej ciążę dla innej pary byłby działaniem poza ustawą. Dlatego żaden legalnie działający ośrodek w Warszawie, Krakowie czy Poznaniu nie poprowadzi Wam programu.
Realny plan wygląda tak: wybieracie kraj, który przyjmuje osoby w Waszej sytuacji, podpisujecie umowę z kliniką albo agencją na miejscu, a w Polsce pracujecie z kancelarią, która przygotuje Was do transkrypcji aktu urodzenia, paszportu i PESEL dziecka. Część klinik zagranicznych prowadzi pierwszą konsultację po polsku przez wideo, więc z Warszawy nie trzeba nigdzie jechać, żeby zacząć.
Dlaczego w Warszawie nie znajdziecie kliniki surogacji
Wpisując „klinika surogacji Warszawa”, trafiacie zwykle na trzy rodzaje wyników: newsy o zagranicznych firmach, które próbowały organizować spotkania w stolicy, listy zwykłych klinik leczenia niepłodności oraz ogłoszenia na forach. Żaden z nich nie jest odpowiedzią, której szukacie.
Powód leży w przepisach. Według art. 61⁹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego matką dziecka jest kobieta, która je urodziła. Umowa o noszenie ciąży jest w polskim prawie nieważna (art. 58 Kodeksu cywilnego), a ustawa o leczeniu niepłodności zakazuje odpłatnego obrotu komórkami rozrodczymi i zarodkami. Szczegóły z numerami przepisów opisujemy w przewodniku surogacja w Polsce.
W praktyce oznacza to, że polska klinika in vitro może Wam pomóc w diagnostyce, badaniach i leczeniu niepłodności, ale nie przeprowadzi transferu zarodka do kobiety noszącej ciążę. Jeśli ktoś w Polsce proponuje „pełny program surogacji na miejscu”, to sygnał ostrzegawczy, a nie oferta.
Ogłoszenia „szukam surogatki” w Warszawie to ryzyko, nie oszczędność
Na forach i w grupach regularnie pojawiają się ogłoszenia kobiet, które deklarują gotowość do noszenia ciąży, i par, które takiej kobiety szukają. Taki układ nie daje Wam żadnej ochrony. Umowa jest nieważna, więc nie wyegzekwujecie ani przekazania dziecka, ani zwrotu pieniędzy. Kobieta, która urodzi, zostaje w świetle prawa matką. Ktoś, kto zarobkowo organizuje przekazanie dziecka z pominięciem sądu, może odpowiadać karnie z art. 211a Kodeksu karnego.
Do tego dochodzi zwykłe oszustwo. Wyłudzenie zaliczki na „koszty badań” to najczęstszy scenariusz opisywany w sprawach karnych. Program za granicą kosztuje więcej, ale za te pieniądze dostajecie umowę, którą sąd w kraju programu uznaje, rachunek powierniczy i akt urodzenia z Waszymi danymi.
Kraje, w których polskie pary podpisują umowę z kliniką
Wybór kraju zależy przede wszystkim od Waszej sytuacji rodzinnej, a dopiero potem od budżetu. Małżeństwo kobiety i mężczyzny ma najszerszy wybór. Para bez ślubu, osoba samotna i para tej samej płci mają go znacznie węższy.
| Kraj |
Status prawny |
Kto może skorzystać |
Koszt programu (USD) |
| Gruzja |
komercyjna, ustawa |
małżeństwo i para kobiety z mężczyzną |
44 000 do 75 000 |
| Armenia |
komercyjna, ustawa |
para kobiety z mężczyzną, kobieta samotna |
39 000 do 65 000 |
| Ukraina |
komercyjna, ustawa |
tylko małżeństwo kobiety i mężczyzny |
43 000 do 70 000 |
| Kolumbia |
brak ustawy, orzecznictwo |
wszystkie sytuacje |
60 000 do 100 000 |
| Meksyk |
zależnie od stanu |
wszystkie sytuacje |
60 000 do 103 000 |
| Grecja |
altruistyczna, zgoda sądu |
małżeństwo, para, kobieta samotna |
75 000 do 120 000 |
| Kanada |
altruistyczna |
wszystkie sytuacje |
69 000 do 123 000 |
| USA |
zależnie od stanu |
wszystkie sytuacje |
126 000 do 218 000 |
Kwoty to cały program dla rodziców z zagranicy: klinika, rekompensata dla kobiety noszącej ciążę, agencja, prawnicy, podróże i dokumenty. Najtańszy kraj na papierze nie zawsze jest najtańszy w praktyce, bo dochodzi czas pobytu po porodzie i ryzyko kolejnego transferu. Pełne zestawienie z czasem programu znajdziecie w porównaniu krajów surogacji, a rozbicie na pozycje w przewodniku koszty surogacji. Małżeństwa z Warszawy, które wybierają Ukrainę, znajdą kosztorys, dojazd do Kijowa i podział spraw między Warszawę a klinikę na stronie surogacja Ukraina Warszawa.
Jak wybrać klinikę za granicą, siedząc w Warszawie
Pierwszy kontakt z zagraniczną kliniką wygląda dziś tak samo jak rozmowa z polską kliniką in vitro, tylko przez wideo. Przygotujcie się do niej tak, żeby po godzinie wiedzieć, czy warto iść dalej.
- Sprawdźcie, czy kraj w ogóle przyjmuje Waszą sytuację. Kalkulator na tej stronie odrzuci kraje, które Was nie przyjmą, zanim zaczniecie rozmawiać o cenach.
- Poproście o kosztorys z rozbiciem na pozycje. Osobno klinika, rekompensata, agencja, prawnik, ubezpieczenie, pobyt. Pakiet „wszystko w cenie” bez rozbicia utrudnia porównanie.
- Zapytajcie, co się dzieje przy nieudanym transferze. Ile transferów obejmuje cena, ile kosztuje kolejny i czy zarodki zostają Wasze.
- Ustalcie, kto prowadzi dokumenty. Orzeczenie o rodzicielstwie, akt urodzenia, apostille, paszport. Dobra placówka ma to opisane krok po kroku.
- Zweryfikujcie placówkę. Licencja, rejestr, adres, opinie spoza strony kliniki. Opisujemy to w tekście jak sprawdzić klinikę surogacji.
Placówki w naszym katalogu mają profile z krajem, typem programu i grupami, które przyjmują. Plakietka „Zweryfikowana” oznacza, że ich dokumenty sprawdziliśmy w ciągu ostatnich 12 miesięcy, a nie wykupiony pakiet.
Co załatwicie w Warszawie, a co za granicą
Za granicą odbywa się cała część medyczna i prawna programu: badania, przygotowanie zarodków, transfer, opieka nad ciążą, poród, orzeczenie sądu i akt urodzenia dziecka. W Polsce zostają trzy rzeczy, w których warszawska kancelaria jest realnie potrzebna.
Plan prawny przed transferem. Kto zostanie wpisany jako rodzic, czy ojciec uzna dziecko, jak wygląda droga matki intencyjnej (zwykle przysposobienie). Ustalcie to, zanim podpiszecie umowę za granicą, bo od tego zależy, jakie dokumenty ma wydać kraj programu.
Dokumenty dziecka po porodzie. Transkrypcja aktu urodzenia w urzędzie stanu cywilnego, PESEL i polski paszport. Opisujemy to w przewodnikach transkrypcja aktu urodzenia oraz paszport i PESEL dziecka.
Sprawy w sądzie rodzinnym. Uznanie ojcostwa, ustalenie rodzicielstwa albo przysposobienie przez drugiego rodzica. Kancelarie, które prowadzą takie sprawy, zebraliśmy w katalogu kancelarii od spraw po surogacji.