Surogacja Ukraina czy Gruzja, koszt, prawo i bezpieczeństwo programu dla par z Polski

Krótka odpowiedź

Jeśli jesteście małżeństwem, a żona ma medyczne wskazanie do surogacji, oba kraje są dla Was otwarte i w obu trafiacie do aktu urodzenia dziecka od razu, bez adopcji i bez sądu. Wtedy wybór sprowadza się do bezpieczeństwa i logistyki. Ukraina jest bliżej i bywa o kilka tysięcy dolarów tańsza na podróżach, ale ciąża i poród odbywają się w kraju, w którym trwa wojna. Gruzja jest spokojniejsza i ma bezpośrednie loty z Polski, za to jej rząd w 2023 roku zapowiedział zakaz surogacji dla cudzoziemców, który do dziś formalnie nie wszedł w życie.

Jeśli nie macie ślubu, sprawa jest prosta: Ukraina odpada. Kodeks rodzinny Ukrainy mówi o małżonkach, a urząd do rejestracji dziecka wymaga aktu małżeństwa. Gruzja przyjmuje także parę kobiety i mężczyzny bez ślubu. Kobieta samotna, para dwóch mężczyzn i para dwóch kobiet nie skorzystają legalnie z żadnego z tych krajów. Kraje otwarte dla nich zbieramy na stronie gdzie surogacja jest legalna.

Kiedy Ukraina jest lepszym wyborem

Ukraina ma najdłużej działający rynek surogacji w Europie i najbardziej przewidywalną podstawę prawną. Art. 123 ust. 2 Kodeksu rodzinnego przesądza, że rodzicami dziecka urodzonego przez kobietę noszącą ciążę są małżonkowie, od których pochodzi zarodek. Ten przepis obowiązuje od 2002 roku i przetrwał zarówno pandemię, jak i wojnę. Kliniki w Kijowie i we Lwowie prowadzą programy dla cudzoziemców od kilkunastu lat, a polskie kancelarie i tłumacze przysięgli dobrze znają ukraińskie dokumenty.

Druga przewaga to odległość. Ze Lwowa do granicy w Medyce jest niecałe 80 km, z Kijowa do Przemyśla jedzie się pociągiem w nocy. Pary z południowo-wschodniej Polski mogą dojechać na wizytę bez noclegu w hotelu. Przy kilku wyjazdach w trakcie programu to oszczędność rzędu 1000 do 2000 USD wobec Gruzji. Jeśli mieszkacie w stolicy, szczegóły dojazdu i odbioru dziecka opisujemy na stronie surogacja Ukraina Warszawa.

Ukraina jest więc lepszym wyborem dla małżeństwa, które akceptuje ryzyko wojenne, wybiera klinikę na zachodzie kraju i chce mieć klinikę na tyle blisko, żeby w razie problemu dojechać w ciągu jednego dnia.

Kiedy Gruzja jest lepszym wyborem

Gruzja wygrywa wszędzie tam, gdzie ryzyko wojny jest dla Was nie do przyjęcia, a więc w praktyce u większości par, które dopiero zaczynają szukać. Ciąża przebiega w Tbilisi, gdzie nie ma alarmów lotniczych, przerw w dostawach prądu ani ograniczeń w podróżowaniu. Z Warszawy i Katowic latają bezpośrednie samoloty do Tbilisi i Kutaisi, lot trwa około czterech godzin.

Art. 143 gruzińskiej ustawy o ochronie zdrowia z 1997 roku mówi o parze, a nie o małżonkach. W praktyce kliniki przyjmują także parę kobiety i mężczyzny bez ślubu, jeśli udokumentuje wspólne pożycie. To ważna różnica dla par, które nie planują ślubu albo jeszcze go nie wzięły. Rodzice intencyjni również trafiają do gruzińskiego aktu urodzenia od razu.

Słabą stroną Gruzji jest polityka. W czerwcu 2023 roku premier zapowiedział zakaz surogacji dla cudzoziemców od 1 stycznia 2024 roku. Zakaz nie wszedł w życie, kliniki prowadzą programy, ale zapowiedź formalnie nie została wycofana. Co dokładnie się zmieniło, opisujemy we wpisie surogatka Gruzja, co się zmieniło. Dlatego w umowie z kliniką gruzińską warto mieć zapis o zwrocie wpłat albo przeniesieniu zarodków do innego kraju, gdyby prawo zmieniło się w trakcie programu.

Ile kosztuje surogacja na Ukrainie i w Gruzji

Pozycje kosztów są w obu krajach niemal takie same, bo rynki konkurują o tych samych rodziców z Europy. Na Ukrainie cały program dla małżeństwa z Polski kosztuje zwykle 43 000 do 70 000 USD (około 159 do 259 tys. zł), w Gruzji 44 000 do 75 000 USD (około 163 do 278 tys. zł). Różnica w górnej granicy wynika głównie z wyższego wynagrodzenia kobiety noszącej ciążę w Tbilisi i droższych podróży.

Tańszy program nie zawsze oznacza mniejszy wydatek. Pakiet z gwarancją kolejnych transferów zarodka albo z kolejną próbą in vitro bez dopłaty kosztuje na starcie więcej, ale chroni przed sytuacją, w której po dwóch nieudanych transferach płacicie za wszystko od nowa. Porównując oferty z obu krajów, porównujcie te same warunki: liczbę transferów, kto płaci za komplikacje ciąży i co się dzieje z pieniędzmi, jeśli program trzeba przerwać. Pełny kosztorys z przeliczeniem na złote dla każdego kraju jest w przewodniku ile kosztuje surogatka.

Ryzyko wojny na Ukrainie bez upiększeń

Kliniki ukraińskie przyjmują pacjentów, ale nikt rozsądny nie obieca, że ciąża przebiegnie tak, jak przed lutym 2022 roku. W pierwszych tygodniach wojny dzieci urodzone przez kobiety noszące ciążę czekały w schronach w Kijowie na rodziców, którzy nie mogli dojechać. Część klinik przeniosła wtedy kobiety na zachód kraju albo za granicę. Dziś większość programów prowadzona jest we Lwowie i w Kijowie, a porody planuje się w szpitalach z własnym zasilaniem awaryjnym.

Zanim podpiszecie umowę, zapytajcie klinikę o plan ewakuacji kobiety w ciąży, o to, kto ponosi koszt porodu za granicą, i czy umowa przewiduje poród w Polsce albo w innym kraju UE. Pamiętajcie, że poród poza Ukrainą zmienia prawo, które obowiązuje dziecko. W Polsce matką jest kobieta, która urodziła, więc poród w polskim szpitalu oznacza zupełnie inną ścieżkę dokumentów. Pytania, które zadają pary przed podpisaniem umowy, zebraliśmy we wpisie surogacja Ukraina forum.

Dokumenty po powrocie do Polski są takie same

Z punktu widzenia polskiego urzędu nie ma znaczenia, czy dziecko urodziło się w Kijowie, czy w Tbilisi. W obu przypadkach przywozicie zagraniczny akt urodzenia z apostille, tłumaczycie go u tłumacza przysięgłego i składacie wniosek o transkrypcję w urzędzie stanu cywilnego. Ryzyko odmowy wpisania matki intencyjnej jest w obu przypadkach takie samo i zależy od tego, co wynika z dokumentów, a nie od kraju. Kroki procedury opisujemy w przewodniku transkrypcja aktu urodzenia.

Różnica jest tylko w drodze do domu. Z Ukrainy dziecko wraca pociągiem albo samochodem przez przejście w Medyce lub Dorohusku, z Gruzji samolotem. Do lotu dziecko potrzebuje dokumentu podróży, który wydaje polski konsul w Tbilisi, a to dodaje zwykle kilka dni pobytu.

Jak wybrać klinikę w jednym z tych krajów

Napiszcie do dwóch albo trzech klinik z każdego kraju z tym samym zestawem pytań i porównajcie odpowiedzi na piśmie. Dobra klinika poda pełny kosztorys z listą pozycji, wzór umowy przed pierwszą wpłatą, nazwę szpitala położniczego i dane prawnika, który zajmie się aktem urodzenia. Klinika, która unika konkretów albo żąda dużej przedpłaty przed badaniami, nie powinna dostać Waszych pieniędzy. Na co jeszcze zwracać uwagę, opisujemy w poradniku jak sprawdzić klinikę surogacji.