Surogacja jest dla pary dwóch mężczyzn jedyną drogą do dziecka, z którym przynajmniej jeden z partnerów jest spokrewniony biologicznie. W Polsce ta droga jest zamknięta, a najpopularniejsze wśród polskich par kierunki, czyli Gruzja i Ukraina, przyjmują wyłącznie pary kobiety i mężczyzny. Dlatego wybór kraju zaczyna się tu od innego pytania niż u pary heteroseksualnej. Nie od tego, gdzie jest najtaniej, tylko od tego, gdzie prawo w ogóle Was dopuszcza i gdzie dziecko dostanie dokumenty, z którymi bez kłopotu wrócicie do domu.
Które kraje przyjmują parę dwóch mężczyzn
USA to kierunek z najdłuższą praktyką w programach dla par gejów. W stanach z pełną regulacją, takich jak Kalifornia, sąd wydaje orzeczenie o rodzicielstwie jeszcze przed porodem i wpisuje do aktu urodzenia obu ojców. Agencje mają osobne zespoły dla par jednopłciowych i rodziców z zagranicy. To jednocześnie najdroższy wariant, bo płacicie za ubezpieczenie ciąży, amerykańską opiekę medyczną i prawników.
Kanada nie ogranicza dostępu ze względu na stan cywilny, płeć ani orientację. Surogacja jest tam wyłącznie altruistyczna, więc kobieta nosząca ciążę dostaje zwrot udokumentowanych wydatków, a nie wynagrodzenie. Koszt jest wyraźnie niższy niż w USA, ale czas oczekiwania na dopasowanie bywa długi, często ponad rok.
Kolumbia, Meksyk i Argentyna nie mają ustaw o surogacji. Programy działają na podstawie orzeczeń sądów konstytucyjnych i najwyższych, które uznały prawo do tej formy rodzicielstwa, także dla par jednopłciowych. Ceny są zbliżone do Gruzji, ale wynik postępowania w sprawie rodzicielstwa zależy od sądu, a w Meksyku dodatkowo od stanu. Na tych rynkach szczególnie ważne jest sprawdzenie dokumentów kliniki i agencji przed pierwszą wpłatą.
Ile kosztuje surogacja dla pary gejów
Koszt programu dla dwóch mężczyzn różni się od kosztu dla pary kobiety i mężczyzny w jednej pozycji. Zawsze potrzebujecie komórki jajowej dawczyni, więc do budżetu dochodzi wynagrodzenie dawczyni, jej stymulacja i pobranie komórek. W Ameryce Łacińskiej zwykle jest to część pakietu kliniki. W USA dawczynię wybiera się często przez osobną agencję dawczyń i ta pozycja potrafi wynieść kilkanaście do kilkudziesięciu tysięcy dolarów. Zapytajcie wprost, czy dawczyni jest w cenie pakietu.
Na całkowity koszt składają się poza tym: wynagrodzenie albo zwrot wydatków kobiety noszącej ciążę, klinika in vitro i transfery zarodków, opieka nad ciążą i poród, prawnicy oraz orzeczenie o rodzicielstwie, podróże i pobyt na miejscu po porodzie, a na końcu tłumaczenia i dokumenty w Polsce. Widełki dla każdego kraju pokazujemy w tabeli wyżej, a pełne rozbicie na pozycje w kalkulatorze kosztów i na stronie koszty surogacji.
Planując budżet, dodajcie rezerwę na drugi transfer zarodka. Nie każdy transfer kończy się ciążą, a pakiety z gwarancją liczby prób albo zwrotem części kosztów są droższe na starcie, ale przewidywalne. Przy parach mężczyzn częsta jest też decyzja o zamrożeniu zarodków od obu partnerów na rodzeństwo w przyszłości, co podnosi koszt laboratorium i przechowywania.
Kto zostanie ojcem biologicznym
Kliniki w krajach z naszego zestawienia pozwalają zapłodnić komórki jednej dawczyni nasieniem jednego albo obu partnerów. Wtedy powstają zarodki pochodzące od każdego z Was, a do transferu wybiera się jeden z nich. Dzieci urodzone później z zarodków drugiego partnera są biologicznym rodzeństwem przyrodnim. Część par prosi o transfer dwóch zarodków naraz, po jednym od każdego ojca, ale większość klinik zaleca transfer jednego zarodka, bo ciąża bliźniacza znacząco podnosi ryzyko dla kobiety i dzieci.
Ta decyzja ma też skutek prawny po powrocie do Polski. Ojcem w rozumieniu polskiego prawa może zostać ustalony tylko jeden z partnerów, zwykle ojciec biologiczny. Warto ustalić to przed transferem, a nie po porodzie.
Dokumenty dziecka i powrót do Polski
To najtrudniejsza część programu dla par gejów i trzeba ją przemyśleć przed podpisaniem umowy z kliniką. Uchwała siedmiu sędziów NSA z 2 grudnia 2019 roku (II OPS 1/19) uznała, że polski urząd nie przeniesie do rejestru zagranicznego aktu urodzenia, w którym jako rodzice wpisane są dwie osoby tej samej płci. Polskie prawo rodzinne nie przewiduje rodzicielstwa dwóch mężczyzn, a partner nie może przysposobić dziecka.
W praktyce ojciec biologiczny może uznać ojcostwo, a dziecko ojca z polskim obywatelstwem nabywa je z mocy prawa. Bez transkrypcji trudniej jednak o numer PESEL i polski paszport, więc pary często wracają z dzieckiem na dokumentach kraju urodzenia. Dziecko urodzone w USA albo w Kanadzie dostaje obywatelstwo tego kraju i jego paszport, co mocno upraszcza pierwszą podróż. Szczegóły opisujemy w poradnikach ustalenie rodzicielstwa i transkrypcja aktu urodzenia. Zanim zapłacicie pierwszą ratę, porozmawiajcie z prawnikiem, który prowadził już sprawy rodzin po surogacji. Takie kancelarie znajdziecie w katalogu prawników od spraw po surogacji.
Jak wybrać klinikę lub agencję dla pary mężczyzn
Nie każda placówka z kraju, który dopuszcza pary jednopłciowe, ma doświadczenie z rodzicami z państwa, w którym takie rodzicielstwo nie jest uznawane. Przed wyborem zadajcie kilka konkretnych pytań:
- ile programów dla par dwóch mężczyzn z Europy Środkowej prowadziła placówka w ostatnich trzech latach,
- czy pakiet obejmuje dawczynię, kolejne transfery i przechowywanie zarodków od obu partnerów,
- kto przygotowuje orzeczenie o rodzicielstwie i czy będzie w nim dwóch ojców, czy jeden,
- czy wpłaty trafiają na rachunek powierniczy, a nie bezpośrednio do agencji,
- co dzieje się z wpłatami i zarodkami, jeśli prawo kraju zmieni się w trakcie programu.
W katalogu klinik i agencji każdy profil pokazuje, które sytuacje rodzinne placówka obsługuje, oraz status weryfikacji dokumentów z datą. Jak sprawdzamy dokumenty, opisujemy na stronie weryfikacja, a pełną listę pytań do agencji znajdziecie w poradniku jak wybrać agencję surogacji.