Spis treści
Definicja
Nazwa pochodzi od łacińskiego „gestatio”, czyli noszenie, ciąża. W surogacji gestacyjnej, nazywanej też pełną, kobieta nosi ciążę, ale nie przekazuje dziecku swoich genów. Zarodek powstaje metodą in vitro z:
- komórki jajowej matki intencyjnej albo dawczyni,
- nasienia ojca intencyjnego albo dawcy.
Następnie zarodek zostaje przeniesiony do macicy kobiety noszącej ciążę w procedurze nazywanej transferem zarodka.
Surogacja gestacyjna a tradycyjna
W surogacji tradycyjnej, nazywanej też częściową, kobieta nosząca ciążę jest jednocześnie matką genetyczną dziecka, bo ciąża powstaje z jej komórki jajowej, zwykle przez inseminację. Ta forma niesie większe ryzyko sporów i trudności emocjonalnych, dlatego kraje z uregulowaną surogacją dopuszczają zwykle tylko surogację gestacyjną, a kliniki i agencje w praktyce nie oferują tradycyjnej.
| Cecha | Gestacyjna | Tradycyjna |
|---|---|---|
| Czyja komórka jajowa | matki intencyjnej albo dawczyni | kobiety noszącej ciążę |
| Metoda | in vitro i transfer zarodka | najczęściej inseminacja |
| Pokrewieństwo z kobietą noszącą ciążę | brak | matka genetyczna |
| Dostępność w krajach z ustawą | standard | rzadko albo zakazana |
Dlaczego to dominująca forma
Surogacja gestacyjna rozdziela macierzyństwo genetyczne od biologicznego, co upraszcza sytuację prawną w krajach, które ją regulują. Pozwala też na więź genetyczną dziecka z jednym albo obojgiem rodziców intencyjnych, co ma znaczenie także w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W sprawie Mennesson przeciwko Francji Trybunał uznał, że odmowa uznania więzi dziecka z biologicznym ojcem narusza prawo dziecka do poszanowania życia prywatnego.
A prawo polskie
Polskie prawo nie rozróżnia surogacji gestacyjnej i tradycyjnej. Zgodnie z art. 61⁹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego matką jest kobieta, która urodziła dziecko, więc także w surogacji gestacyjnej polskie prawo uznaje za matkę kobietę noszącą ciążę. Więź genetyczna z ojcem intencyjnym pozwala jednak ustalić jego ojcostwo, a matka intencyjna może przysposobić dziecko.
To informacja, nie porada prawna. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, listę kancelarii znajdziecie na stronie prawnicy.
Źródła
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 236 (ISAP), dostęp 2026-10-08
- ETPC, Mennesson przeciwko Francji, skarga nr 65192/11 (HUDOC), dostęp 2026-10-08
- HFEA, Surrogacy (Wielka Brytania), dostęp 2026-10-08
Najczęstsze pytania
Czy dziecko z surogacji gestacyjnej jest podobne do kobiety, która je urodziła?
Genetycznie nie, bo nie dziedziczy jej genów. Ciąża i warunki w jej trakcie mogą jednak wpływać na rozwój dziecka.
Czy w surogacji gestacyjnej trzeba korzystać z dawczyni?
Nie zawsze. Jeśli matka intencyjna ma zdolne do zapłodnienia komórki jajowe, zarodek może powstać z jej komórek.