Spis treści
Sprawdźcie, które kraje są dostępne dla Waszej sytuacji
Cztery pytania z listy, bez konta. Kosztorys w zł i kliniki ze sprawdzonymi dokumentami od razu.
Mieszkacie w Szwecji, zarabiacie w koronach i po diagnozie szukacie kraju, w którym możecie rozpocząć program surogacji. Cena kliniki jest istotna, ale równie ważne są warunki przyjęcia oraz ustalenie rodzicielstwa po powrocie. Zacznijcie od kalkulatora kosztów surogacji, żeby sprawdzić kierunki dostępne w Waszej sytuacji i porównać je z budżetem.
Surogacja w Szwecji nie jest dostępna w miejscowych klinikach. Wybór programu za granicą oznacza więc przygotowanie do leczenia poza krajem zamieszkania oraz do formalności w Szwecji i Polsce. Warto omówić je przed wpłatą za program, kiedy możecie jeszcze zmienić kraj albo zakres umowy. Sam zagraniczny akt urodzenia nie rozstrzyga automatycznie wszystkich spraw rodzicielskich.
Czy surogacja w Szwecji jest legalna
Szwedzkie kliniki nie mogą prowadzić programów surogacji. Przepisy o leczeniu wspomaganym, zawarte w ustawie lag om genetisk integritet, nie pozwalają przenieść zarodka do kobiety, która miałaby urodzić dziecko dla innej pary. Dotyczy to możliwości przeprowadzenia procedury medycznej w Szwecji, a nie tylko sposobu jej finansowania.
Brak wynagrodzenia za noszenie ciąży nie otwiera drogi do takiego leczenia. Rządowy raport SOU 2016:11 z 2016 roku zalecił utrzymanie zakazu również w odniesieniu do surogacji altruistycznej. Nie zakładajcie zatem, że szwedzka klinika wykona transfer, jeśli udział kobiety noszącej ciążę będzie bezpłatny.
Jeżeli rozważacie leczenie poza Szwecją, potrzebujecie odpowiedzi na odrębne pytania. Czy wybrany kraj dopuści Was do programu i jak po narodzinach zostanie ustalone Wasze rodzicielstwo w Szwecji? Zgoda zagranicznej placówki na rozpoczęcie leczenia odpowiada tylko na część tych wątpliwości. Dlatego dokumenty i sytuację rodzinną omówcie z prawnikiem przed podpisaniem umowy.
Ile kosztuje program za granicą, gdy mieszkacie w Szwecji
Najniższy orientacyjny koszt w poniższym zestawieniu to program w Armenii od około 144 tys. zł. Kwoty obejmują sumę pozycji całego programu, między innymi leczenie, koordynację, opiekę nad ciążą i poród, obsługę prawną, podróże oraz dokumenty. Nie są samą ceną transferu zarodka ani ofertą konkretnej kliniki.
Do porównania przyjmujemy kurs orientacyjny 1 USD = 9,5 SEK. Złote przeliczamy tak jak w serwisie, po 3,70 zł za dolara, z zaokrągleniem do pełnych tysięcy. Wartości w SEK pokazują skalę wydatku przy Waszych dochodach w koronach. Ostateczna kwota zależy od kosztorysu i kursu przy płatności.
| Kraj | Koszt w USD | Około w zł | Około w SEK | Kto może skorzystać |
|---|---|---|---|---|
| Armenia | 39 000 do 65 000 | 144 000 do 241 000 | 370 500 do 617 500 | małżeństwo lub para kobiety i mężczyzny bez ślubu, kobieta samotna |
| Ukraina | 43 000 do 70 000 | 159 000 do 259 000 | 408 500 do 665 000 | małżeństwo kobiety i mężczyzny |
| Gruzja | 44 000 do 75 000 | 163 000 do 278 000 | 418 000 do 712 500 | małżeństwo lub para kobiety i mężczyzny bez ślubu |
| Kolumbia | 60 000 do 100 000 | 222 000 do 370 000 | 570 000 do 950 000 | małżeństwa, pary bez ślubu, także jednopłciowe, osoby samotne |
| Kanada | 69 000 do 123 000 | 255 000 do 455 000 | 655 500 do 1 168 500 | małżeństwa, pary bez ślubu, także jednopłciowe, osoby samotne |
| Grecja | 75 000 do 120 000 | 278 000 do 444 000 | 712 500 do 1 140 000 | małżeństwo lub para kobiety i mężczyzny bez ślubu, kobieta samotna |
| USA | 126 000 do 218 000 | 466 000 do 807 000 | 1 197 000 do 2 071 000 | małżeństwa, pary bez ślubu, także jednopłciowe, osoby samotne |
Porównujcie zakresy, a nie tylko dolną granicę. Poproście klinikę o wskazanie, które koszty są stałe, co rozlicza się osobno i jak wygląda płatność, gdy potrzebny będzie kolejny etap leczenia. Sprawdźcie również, czy przedstawiona oferta uwzględnia Wasze podróże ze Szwecji i formalności po narodzinach. Tych samych wydatków nie należy doliczać ponownie, jeśli już należą do pakietu.
Przy zarobkach w SEK ustalcie walutę każdej raty. Zmiana relacji korony do dolara może wpłynąć na koszt pozostałej części programu, nawet jeśli cena w USD się nie zmieni. Poproście o harmonogram wpłat, żeby zestawić go z oszczędnościami i bieżącymi wydatkami. Sama informacja, że program jest dostępny od określonej kwoty, nie wystarcza do planowania całego budżetu.
Rodzicielstwo w Szwecji po powrocie
Prawo szwedzkie uznaje za matkę kobietę, która urodziła dziecko. Dla matki intencyjnej, czyli kobiety planującej wychowywać dziecko, ma to znaczenie także wtedy, gdy zagraniczne dokumenty wskazują ją jako matkę. Nie należy zakładać, że treść aktu urodzenia sama zakończy ustalanie rodzicielstwa w Szwecji.
Biologiczny ojciec może potwierdzić ojcostwo. Matka intencyjna w praktyce przechodzi przysposobienie dziecka, czyli adopcję przed sądem. Szwedzki Sąd Najwyższy w 2019 roku dopuścił taką adopcję przez matkę intencyjną. To istotne rozstrzygnięcie, ale nie obietnica automatycznego uwzględnienia każdego wniosku. Wasze dokumenty i okoliczności wymagają indywidualnej oceny.
Jeszcze przed wyjazdem poproście szwedzkiego prawnika o opis postępowania w Waszej sytuacji. Ustalcie, jakie dokumenty z kraju narodzin będą potrzebne i kto ma je przygotować. Następnie sprawdźcie z kliniką, czy zapewni ich wydanie. Taki plan pozwala uwzględnić szwedzkie wymogi już przy wyborze programu, zamiast zajmować się nimi dopiero po porodzie.
Dokumenty dziecka w Polsce
Dziecko polskiego obywatela jest Polakiem z urodzenia. Zamieszkanie rodziców w Szwecji ani narodziny za granicą nie odbierają mu tej zasady nabycia obywatelstwa. Trzeba jednak udokumentować pochodzenie dziecka, a przy surogacji treść zagranicznych dokumentów i sposób ustalenia rodzicielstwa wymagają uwagi jeszcze przed narodzinami.
Polska ścieżka dokumentów obejmuje transkrypcję zagranicznego aktu urodzenia, PESEL i paszport. Przed rozpoczęciem programu sprawdźcie, jaki akt zostanie wydany w kraju narodzin i jak będzie można wykorzystać go w Polsce. Procedurę opisuje przewodnik o transkrypcji aktu urodzenia. Nie traktujcie wpisu matki intencyjnej w zagranicznym akcie jako gwarancji identycznego wpisu w polskich księgach.
Jeżeli pozostajecie w Szwecji, część spraw urzędowych w Polsce możecie załatwić zdalnie przez pełnomocnika, po ustaleniu zakresu pełnomocnictwa i wymaganych dokumentów. Wcześniej sprawdźcie, które czynności w Waszej sprawie da się powierzyć innej osobie. Nie planujcie podróży dziecka wyłącznie na podstawie przewidywanej daty wydania aktu urodzenia.
Kolejne kroki znajdziecie w artykule o paszporcie i numerze PESEL dla dziecka urodzonego za granicą. Uzgodnijcie polską ścieżkę ze szwedzkim postępowaniem dotyczącym rodzicielstwa. Polski paszport jest dokumentem podróży, ale jego wydanie nie zastępuje ustalenia praw matki intencyjnej w Szwecji.
Który kraj wybrać, mieszkając w Szwecji
Najpierw sprawdźcie, gdzie możecie przystąpić do programu przy Waszym stanie cywilnym. Jeśli jesteście parą kobiety i mężczyzny bez ślubu, zestawienie obejmuje Armenię i Gruzję, ale Ukraina wymaga małżeństwa. Armenia i Grecja dopuszczają także kobiety samotne. Szerszy zakres sytuacji rodzinnych uwzględniają USA, Kanada i Kolumbia. Dostępność dla danej grupy nie zastępuje indywidualnej kwalifikacji.
Potem porównajcie zasady programu i ryzyko prawne. W Kanadzie surogacja ma charakter altruistyczny, a w Grecji potrzebna jest zgoda sądu przed transferem. W Kolumbii brak osobnej ustawy oznacza oparcie procedury na orzecznictwie. Przy Ukrainie uwzględnijcie ryzyko wojny, przy Gruzji także ryzyko zmian zasad dla cudzoziemców. Pomocne będzie porównanie krajów, zanim zawęzicie wybór do konkretnych placówek.
Przy planowaniu lotów ze Sztokholmu i Göteborga sprawdźcie dojazd do miasta kliniki w terminach planowanych wizyt. Porównajcie warianty z przesiadką i ewentualne połączenia bezpośrednie, czas całej podróży oraz warunki zmiany rezerwacji. Sam krótki lot nie rozstrzyga wyboru kraju. Potrzebujecie też planu pobytu po porodzie i powrotu z dzieckiem, którego termin zależy od dokumentów.
Jeśli zestawiacie doświadczenia osób mieszkających w różnych krajach skandynawskich, przeczytajcie również wpis o surogacji w Norwegii. Może pomóc uporządkować porównanie kosztów i wyjazdów, ale norweska procedura rodzinna nie zastępuje szwedzkiej. Wasz plan prawny powinien dotyczyć kraju, w którym mieszkacie i będziecie wychowywać dziecko.
Jak zacząć przygotowania do programu
W kalkulatorze wybierzcie sytuację rodzinną i budżet, a następnie przejrzyjcie katalog klinik. Przygotujcie opis diagnozy, dotychczasowego leczenia oraz pytań o kwalifikację. Zapytajcie placówkę, w jakim języku przyjmuje dokumentację medyczną i czego potrzebuje do oceny Waszej sytuacji. Nie zakładajcie z góry, że każdy dokument po szwedzku będzie wystarczający.
W zapytaniu podajcie, że mieszkacie w Szwecji i potrzebujecie planu uwzględniającego także polskie dokumenty dziecka. Poproście o szczegółowy kosztorys, harmonogram płatności, zakres opieki medycznej i obsługi prawnej oraz zasady kontaktu podczas programu. Jeżeli rozważacie pośrednika, sprawdźcie, czym zajmuje się agencja surogatek, i ustalcie podział odpowiedzialności między agencję a klinikę.
Przed decyzją porównajcie odpowiedzi na te same pytania. Ważne, żeby oferta odpowiadała Waszej diagnozie, sytuacji rodzinnej i możliwościom podróżowania ze Szwecji. Dopiero wtedy zestawcie pełną cenę z planem rodzicielstwa i dokumentów. To pozwoli Wam ocenić, czy proponowany program da się przeprowadzić w Waszych warunkach.
Najczęstsze pytania
Czy surogacja w Szwecji jest legalna?
Nie, szwedzkie kliniki nie mogą prowadzić surogacji. Ustawa lag om genetisk integritet nie pozwala na transfer zarodka do kobiety, która urodzi dla innej pary. Raport SOU 2016:11 zalecił utrzymanie zakazu również dla surogacji altruistycznej. Jeśli rozważacie program za granicą, przed jego wyborem sprawdźcie sposób ustalenia rodzicielstwa w Szwecji.
Ile kosztuje surogacja dla Polaków mieszkających w Szwecji?
Program za granicą zaczyna się od około 144 tys. zł w Armenii, czyli 39 000 USD lub 370 500 SEK przy kursie orientacyjnym 9,5 SEK za dolara. Ukraina zaczyna się od około 159 tys. zł, a Gruzja od 163 tys. zł. Porównujcie pełne kosztorysy, uwzględniając walutę płatności i zakres podróży ze Szwecji.
Czy możemy zacząć program, jeśli nie mamy ślubu?
Tak, dla pary kobiety i mężczyzny bez ślubu dostępne są między innymi Armenia i Gruzja. Ukraina wymaga małżeństwa. W zestawieniu także Grecja, USA, Kanada i Kolumbia dopuszczają pary bez ślubu, przy czym zasady zależą od sytuacji rodzinnej. Przed wpłatą potwierdźcie w klinice kwalifikację i sprawdźcie przyszłe postępowanie dotyczące rodzicielstwa w Szwecji.
Jak matka intencyjna zostaje prawną matką w Szwecji?
W praktyce przez przysposobienie dziecka przed sądem. Szwedzkie prawo uznaje za matkę kobietę, która urodziła, a biologiczny ojciec może potwierdzić ojcostwo. Sąd Najwyższy w 2019 roku dopuścił adopcję przez matkę intencyjną, lecz każda sprawa wymaga oceny. Przed programem ustalcie z prawnikiem, jak przygotować dokumenty potrzebne w Waszym postępowaniu.
Czy dziecko dostanie polski paszport, jeśli mieszkamy w Szwecji?
Tak, dziecko polskiego obywatela jest Polakiem z urodzenia i może otrzymać polski paszport. Polska ścieżka obejmuje transkrypcję aktu urodzenia, PESEL i wniosek paszportowy. Przy surogacji wcześniej sprawdźcie sposób udokumentowania rodzicielstwa i treść zagranicznego aktu. Miejsce Waszego zamieszkania nie zastępuje tych formalności, a paszport nie rozstrzyga adopcji przez matkę intencyjną w Szwecji.