Spis treści
Sprawdźcie, które kraje są dostępne dla Waszej sytuacji
Cztery pytania z listy, bez konta. Kosztorys w zł i kliniki ze sprawdzonymi dokumentami od razu.
Surogacja altruistyczna to model, w którym kobieta nosząca ciążę nie dostaje wynagrodzenia, a jedynie zwrot udokumentowanych wydatków. W komercyjnej dostaje wynagrodzenie. Altruistyczna obowiązuje w Kanadzie, Grecji i Wielkiej Brytanii, komercyjna między innymi w części stanów USA, Gruzji i na Ukrainie.
Na pierwszy rzut oka model altruistyczny wydaje się tańszy. W praktyce różnice w cenie są mniejsze, niż sugeruje nazwa, a dużo większe są różnice w czasie oczekiwania, w procedurze sądowej i w tym, kto w ogóle może skorzystać.
Definicje
Surogacja altruistyczna. Prawo zakazuje płacenia za noszenie ciąży. Dozwolony jest zwrot wydatków związanych z ciążą: opieki medycznej, dojazdów, odzieży, utraconych zarobków w granicach przepisów. Rodzice intencyjni płacą też klinice, prawnikom i za ubezpieczenie.
Surogacja komercyjna. Kobieta nosząca ciążę dostaje wynagrodzenie ponad zwrot wydatków. Wysokość jest ustalana w umowie i często pośredniczy w tym agencja.
Oba pojęcia omawiamy też w słowniku, w hasłach surogacja altruistyczna i surogacja gestacyjna.
Porównanie modeli
| Cecha | Altruistyczna | Komercyjna |
|---|---|---|
| Wynagrodzenie kobiety | zakazane, tylko zwrot wydatków | dozwolone, określone w umowie |
| Typowe kraje | Kanada, Grecja, Wielka Brytania | USA (część stanów), Gruzja, Ukraina, Armenia |
| Rola sądu | często zgoda albo orzeczenie sądu | zależnie od kraju, w części wpis od razu |
| Czas oczekiwania | zwykle dłuższy | zwykle krótszy |
| Dostępność dla cudzoziemców | ograniczona, często wymogi pobytu | szersza, ale zależna od modelu rodziny |
| Koszt całkowity | 40 000 do 120 000 USD | 40 000 do 220 000 USD |
Rozpiętość kosztu modelu komercyjnego wynika z różnicy między Armenią a USA. Szczegółowe porównanie znajdziecie we wpisie ile kosztuje surogacja.
Kanada
Kanadyjska ustawa o wspomaganej prokreacji (Assisted Human Reproduction Act) stanowi, że płacenie kobiecie za noszenie ciąży, oferowanie takiej zapłaty i reklamowanie jej jest przestępstwem. Przestępstwem jest też płacenie pośrednikowi za zorganizowanie surogacji. Dozwolony jest zwrot udokumentowanych wydatków na zasadach określonych przepisami.
| Pozycja | Koszt (USD) |
|---|---|
| Agencja lub konsultant | 8 000 do 15 000 |
| Zwrot udokumentowanych wydatków kobiety noszącej ciążę | 20 000 do 35 000 |
| Klinika in vitro i transfer zarodka | 20 000 do 35 000 |
| Opieka medyczna dla cudzoziemców i ubezpieczenie | 8 000 do 15 000 |
| Prawnicy i orzeczenie rodzicielstwa w prowincji | 6 000 do 10 000 |
| Podróże i pobyt rodziców | 6 000 do 10 000 |
| Dokumenty w Polsce | 1 000 do 3 000 |
| Razem | 70 000 do 120 000 |
Kanada jest otwarta dla cudzoziemców i różnych modeli rodziny, ale ze względu na zakaz wynagrodzenia kobiet gotowych nosić ciążę jest mało, więc cały program trwa zwykle 18 do 30 miesięcy. Rodzicielstwo ustala się według przepisów prowincji. Więcej w przewodniku surogacja w Kanadzie.
Grecja
Grecja dopuszcza surogację altruistyczną za zgodą sądu, wydaną przed transferem zarodka. Warunkiem jest medyczne wskazanie po stronie przyszłej matki. Koszt programu to 75 000 do 120 000 USD, a czas 15 do 24 miesięcy.
W 2025 roku greckie przepisy zostały zaostrzone. Nowelizacja wyłączyła pary mężczyzn i samotnych mężczyzn, przesądziła, że niezdolność do zajścia w ciążę wynikająca z płci nie jest niepłodnością medyczną, i uzależniła skuteczność zgody sądu od jej uprawomocnienia. Omówienia prawników wskazują też na wymóg legalnego pobytu w Grecji po stronie matki intencyjnej i kobiety noszącej ciążę. Dla osób mieszkających w Polsce może to oznaczać, że program jest w praktyce niedostępny, dlatego aktualny stan trzeba potwierdzić z greckim prawnikiem. Przewodnik: surogacja w Grecji.
Wielka Brytania
W Wielkiej Brytanii surogacja altruistyczna jest legalna, a komercyjna zakazana. Umowa o surogację nie jest wykonalna przed sądem. Po porodzie matką prawną jest kobieta, która urodziła, a rodzice intencyjni występują do sądu o postanowienie o rodzicielstwie (parental order) na podstawie sekcji 54 ustawy z 2008 roku.
Kluczowy warunek: co najmniej jeden z rodziców intencyjnych musi mieć stałe miejsce zamieszkania w Wielkiej Brytanii, na Wyspach Normandzkich albo na Wyspie Man. Dla osób mieszkających w Polsce program jest więc w praktyce niedostępny.
Co wybór modelu oznacza dla dokumentów w Polsce
Model nie zmienia sytuacji w Polsce. Polski urząd stanu cywilnego ocenia zagraniczny akt urodzenia według art. 61(9) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, według którego matką jest kobieta, która urodziła. Ma znaczenie natomiast to, jaki dokument dostaniecie:
- w krajach z orzeczeniem sądu (Kanada, Grecja, część stanów USA) macie wyrok, który można przedstawić w Polsce razem z aktem,
- w krajach z wpisem od razu (Gruzja, Ukraina, Armenia) macie akt, w którym rodzice intencyjni widnieją od początku.
Obie sytuacje opisujemy w poradniku transkrypcja aktu urodzenia.
Który model wybrać
Nie ma modelu lepszego dla wszystkich. Decyzja zależy od trzech pytań:
- Czy wasza sytuacja rodzinna jest w danym kraju dopuszczona? To pytanie rozstrzyga najczęściej.
- Ile możecie czekać? Kanada wymaga cierpliwości, kraje komercyjne pozwalają zacząć szybciej.
- Jak ważne jest dla was, żeby kobieta nosząca ciążę nie działała z motywacji finansowej? Dla części par to kwestia wartości.
Pomoże w tym przewodnik gdzie surogacja jest legalna i kalkulator kosztów surogacji, który filtruje kraje według sytuacji rodzinnej.
Etyka obu modeli
Spór o to, który model jest bardziej etyczny, toczy się od lat. Zwolennicy modelu altruistycznego podkreślają, że brak wynagrodzenia ogranicza ryzyko wykorzystania kobiet w trudnej sytuacji materialnej. Zwolennicy modelu komercyjnego zwracają uwagę, że rzetelnie uregulowane wynagrodzenie uczciwie wycenia ogromny wysiłek i ryzyko zdrowotne, a zakaz zapłaty bywa obchodzony w szarej strefie.
Dla rodziców ważniejsze od etykiety modelu jest to, jak program chroni kobietę noszącą ciążę: czy ma niezależnego prawnika, ubezpieczenie, opiekę psychologiczną i realny wpływ na decyzje medyczne. Te elementy warto sprawdzić w umowie niezależnie od kraju, korzystając z listy we wpisie jak sprawdzić klinikę surogacji.
Co sprawdzić w umowie przy modelu altruistycznym
W modelu altruistycznym największe znaczenie ma lista wydatków, które wolno zwrócić. Poproście o nią na piśmie i porównajcie z przepisami kraju. Zwrot ponad dozwolone pozycje może zostać uznany za ukryte wynagrodzenie, co w Kanadzie jest przestępstwem, a w Grecji i Wielkiej Brytanii może zaszkodzić postępowaniu sądowemu.
To informacja, nie porada prawna. Zanim wybierzecie kraj, warto porozmawiać z prawnikiem z katalogu kancelarii.
Źródła
- Assisted Human Reproduction Act, Kanada, dostęp 2026-10-08
- Health Canada, zakazy dotyczące surogacji, dostęp 2026-10-08
- GOV.UK, prawa rodziców przy surogacji i dawstwie, dostęp 2026-10-08
- GOV.UK, poradnik dla rodziców intencyjnych, dostęp 2026-10-08
- Human Fertilisation and Embryology Act 2008, sekcja 54, dostęp 2026-10-08
- To Vima, poprawka do greckich przepisów o surogacji z 2025 r., dostęp 2026-10-08
- Schlun und Elseven, zmiany w Grecji w 2025 r., dostęp 2026-10-08
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 61(9), ISAP, dostęp 2026-10-08
Najczęstsze pytania
Czy surogacja altruistyczna jest tańsza
Zwykle trochę, ale nie dramatycznie. W Kanadzie program kosztuje 70 000 do 120 000 USD, bo dochodzą zwrot wydatków, klinika, ubezpieczenie dla cudzoziemców i prawnicy.
Czy w surogacji altruistycznej kobieta nie dostaje żadnych pieniędzy
Dostaje zwrot udokumentowanych wydatków związanych z ciążą. Zakazane jest wynagrodzenie za samo noszenie ciąży.
Czy osoby z Polski mogą skorzystać z surogacji w Wielkiej Brytanii
W praktyce nie, bo postanowienie o rodzicielstwie wymaga, żeby co najmniej jeden z rodziców miał stałe miejsce zamieszkania w Wielkiej Brytanii.
Czy Grecja jest nadal dostępna dla Polaków
Po zmianach z 2025 roku dostępność jest wątpliwa ze względu na wymogi pobytu. Przed planowaniem programu trzeba potwierdzić aktualny stan z greckim prawnikiem.