Krótka odpowiedź
Jeśli szukacie surogatki, zacznijcie od wyboru kraju i kliniki, a nie od szukania konkretnej kobiety. W krajach, które surogację regulują, czyli między innymi w Gruzji, Armenii, na Ukrainie, w USA, Kanadzie i Grecji, kobietę noszącą ciążę dobiera klinika albo agencja. Robi to po badaniach lekarskich i rozmowie z psychologiem, a umowę podpisujecie według prawa tego kraju. Dzięki temu po porodzie to Wy jesteście wpisani do aktu urodzenia albo sąd przyznaje Wam rodzicielstwo.
W Polsce takiej drogi nie ma. Umowa z kobietą z ogłoszenia jest nieważna, nikt jej nie wyegzekwuje, a osoba, która za pieniądze organizuje przekazanie dziecka, ryzykuje odpowiedzialność karną z art. 211a Kodeksu karnego. Dlatego pary z Polski robią program za granicą. Najtańszy legalny program kosztuje od około 144 tys. zł, najdroższy, w USA, ponad 800 tys. zł.
Dlaczego nie warto szukać surogatki przez ogłoszenie
Na forach i w grupach w mediach społecznościowych łatwo trafić na kobiety, które proponują, że urodzą dziecko za pieniądze. Często wygląda to na najprostsze i najtańsze rozwiązanie. Problem w tym, że polskie prawo z góry rozstrzyga, kto jest matką: art. 61⁹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego mówi, że matką dziecka jest kobieta, która je urodziła. Żadna umowa tego nie zmieni.
W praktyce oznacza to trzy ryzyka naraz. Po pierwsze, kobieta może po porodzie zatrzymać dziecko, a Wy nie macie żadnego narzędzia, żeby to zmienić. Po drugie, pieniądze wpłacone z góry przepadają, bo umowa jest nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Po trzecie, część ogłoszeń to zwykłe wyłudzenia: ktoś bierze zaliczkę „na badania” i znika. Do tego dochodzi strona karna, bo przekazanie dziecka w zamian za korzyść majątkową sąd może ocenić jako przestępstwo.
Szersze omówienie przepisów znajdziecie w przewodniku surogacja w Polsce, a to, co dokładnie płacicie kobiecie w programie za granicą, na stronie surogatka wynajem.
Jak klinika dobiera kobietę noszącą ciążę
Za granicą to nie Wy szukacie kandydatki. Klinika albo agencja prowadzi własną bazę kobiet, które przeszły kwalifikację, i proponuje Wam osobę dopasowaną do Waszego programu. Wygląda to zwykle tak:
- Kwalifikacja kandydatki. Kobieta przechodzi badania ginekologiczne, badania krwi w kierunku chorób zakaźnych, ocenę przebiegu poprzednich ciąż i rozmowę z psychologiem.
- Wymogi formalne. Prawie wszędzie kandydatka musi mieć co najmniej jedno własne dziecko. W Armenii ustawa wymaga wieku 18 do 35 lat, w USA kliniki kierują się zaleceniami amerykańskiego towarzystwa medycyny rozrodu (ASRM), które preferują kobiety w wieku 21 do 45 lat po co najmniej jednej donoszonej ciąży bez powikłań.
- Propozycja dopasowania. Dostajecie profil kandydatki bez danych pozwalających ją zidentyfikować albo, w USA i Kanadzie, możliwość poznania jej przed decyzją.
- Umowa. Umowę z kobietą noszącą ciążę podpisuje się u notariusza albo przed sądem, zależnie od kraju. W Grecji i na Cyprze zgodę wydaje sąd jeszcze przed transferem zarodka.
Na dobór czeka się różnie. Kliniki w Gruzji, Armenii i na Ukrainie mają zwykle kandydatki gotowe w ciągu kilku tygodni od podpisania umowy. W USA i Kanadzie, gdzie kobiety same wybierają rodziców, dopasowanie trwa według agencji od kilku do kilkunastu miesięcy, a w Kanadzie bywa dłużej, bo surogacja jest tam wyłącznie altruistyczna.
Gdzie możecie szukać surogatki, zależnie od Waszej sytuacji
To, kto może skorzystać z programu, zależy od kraju. Ukraina przyjmuje tylko małżeństwa kobiety i mężczyzny z medycznym wskazaniem, Gruzja pary kobiety i mężczyzny, Armenia także kobiety samotne. Pary dwóch mężczyzn i osoby samotne mają do wyboru głównie USA, Kanadę, Kolumbię i Meksyk. Pełne zestawienie jest w przewodniku gdzie surogacja jest legalna, a kraje otwarte dla par jednopłciowych opisujemy na stronie surogacja dla par homoseksualnych.
Zanim napiszecie do kliniki, policzcie budżet w kalkulatorze kosztów surogacji na górze tej strony. Kalkulator od razu pomija kraje, które Was nie przyjmą, i pokazuje widełki w złotych.
Ile kosztuje znalezienie surogatki
Samo dopasowanie kobiety rzadko jest osobną pozycją. Płacicie za program, w którym jest koordynacja kliniki albo agencji, wynagrodzenie i wydatki kobiety, in vitro, opieka nad ciążą, prawnik i dokumenty. Orientacyjnie:
| Co płacicie |
Gruzja, Armenia, Ukraina |
USA |
| Koordynacja i dobór kobiety |
zwykle w pakiecie kliniki |
25 000 do 40 000 USD w agencji |
| Wynagrodzenie i wydatki kobiety |
około 56 do 104 tys. zł |
około 185 do 296 tys. zł |
| Cały program |
od około 144 do 278 tys. zł |
od około 481 tys. zł wzwyż |
Kwoty przeliczamy po kursie 3,70 zł za dolara. Rozbicie dla wszystkich 12 krajów znajdziecie w przewodniku koszty surogacji.
Uważajcie na oferty, w których „opłata za znalezienie surogatki” jest wysoka i płatna z góry, zanim zobaczycie umowę z kliniką. Uczciwa placówka rozkłada płatności na etapy: umowa, transfer, potwierdzona ciąża, kolejne trymestry, poród.
Co przygotować przed pierwszym zapytaniem
Klinika szybciej odpowie konkretnym kosztorysem, jeśli od razu podacie kilka informacji. Przygotujcie:
- swoją sytuację rodzinną (małżeństwo, para bez ślubu, para dwóch mężczyzn, osoba samotna),
- dokumentację medyczną, z której wynika wskazanie do surogacji (na przykład brak macicy albo nieudane próby in vitro),
- informację, czy macie zamrożone zarodki, czy program zaczyna się od in vitro, i czy potrzebna jest dawczyni komórek jajowych,
- budżet i termin, w którym chcecie zacząć.
Zapytanie możecie wysłać z konta na tej stronie do dwóch albo trzech placówek z jednego kraju naraz. Odpowiadają kosztorysem, który porównacie pozycja po pozycji. Jak sprawdzić, czy placówka jest tym, za kogo się podaje, opisujemy we wpisie jak sprawdzić klinikę surogacji.
Plan prawny w Polsce, zanim klinika dobierze kobietę
Dobór kobiety to dopiero początek. Po porodzie musicie przywieźć dziecko do Polski i przenieść zagraniczny akt urodzenia do polskich ksiąg. Przy surogacji urzędy i sądy oceniają to różnie, dlatego plan warto mieć przed transferem zarodka, a nie po porodzie. Kancelarie, które prowadzą sprawy transkrypcji i ustalenia rodzicielstwa, znajdziecie w zakładce prawnicy, a sam proces opisujemy na stronie transkrypcja aktu urodzenia.